Вечерва спектакл, ова се анализите кој ќе победи

Шпанија и Аргентина вечерва од 21 часот по македонско време ќе го одиграат финалето на Светското првенство на стадионот „Њујорк Њу Џерси“, во натпревар што ги спојува двете најуспешни репрезентации на турнирот, европскиот првак против бранителот на светската титула и Ламин Јамал против неговиот фудбалски идол Лионел Меси.

Анализите на статистичките модели, поранешните селектори и обложувалниците ѝ даваат мала предност на Шпанија. Суперкомпјутерот на „Опта“ проценува дека шпанската репрезентација има 45 проценти веројатност да победи во регуларните 90 минути, наспроти 26 проценти за Аргентина. Преостанатите 29 проценти се однесуваат на нерешен резултат и продолженија. Тоа не е прогноза за конечниот освојувач, туку процена на исходот до крајот на регуларното време.

И пазарот на обложување ја поставува Шпанија како фаворит, но не со разлика што би укажувала на еднострано финале. Коефициентите за победа на Шпанија во 90 минути се движат околу 5/4, додека за Аргентина се околу 5/2. Проценките покажуваат дека Шпанија има поголема веројатност да ја контролира играта, но Аргентина останува доволно блиску за секоја грешка или индивидуален потег да го промени финалето.

Најсилниот аргумент во корист на Шпанија е нејзината одбрана. Тимот на Луис де ла Фуенте дозволил противниците да создадат шанси со вкупна очекувана вредност од само 2,15 гола во седум натпревари, односно просечно 0,31 по натпревар. Тоа е убедливо најдобриот дефанзивен резултат на турнирот. Шпанија во нокаут-фазата прими само еден гол, а во полуфиналето ја совлада Франција со 2:0, ограничувајќи ја на само два удари во рамките на голот.

Шпанската предност не е само во поседот на топката. Репрезентацијата е способна мирно да ја изнесе топката под висок пресинг, да создаде слободен играч меѓу противничките линии и потоа брзо да го префрли нападот кон крилата. Поранешниот селектор Хулен Лопетеги оцени дека притискањето на Шпанија изгледа едноставно само на тактичката табла, но дека во практиката е исклучително тешко поради движењето, техничката сигурност и разбирањето меѓу играчите.

Главната фигура во тој систем е Родри. Доколку Аргентина не успее да го ограничи неговото примање на топката и организирањето на нападот, Шпанија ќе може да го диктира ритамот и да ја принуди аргентинската средина постојано да трча кон сопствениот гол. Дуелот меѓу Родри и Енцо Фернандез е издвоен и од ФИФА како една од клучните битки што можат да го одредат финалето.

Ламин Јамал е вториот најголем шпански адут. Деветнаесетгодишниот напаѓач има најмногу успешни дриблинзи на турнирот – 30, а неговото движење од десната страна создава простор и за соиграчите што се вклучуваат од втор план. Јамал го пропушти дел од тренинзите поради удар во бутниот мускул, но Де ла Фуенте потврди дека станувало збор за мерка на претпазливост и дека фудбалерот е во целосно добра физичка состојба.

За Аргентина, задачата на левиот бек Николас Таљафико нема да биде само да го запре Јамал во дуелите еден на еден. Тој ќе мора да внимава и на вклучувањата на Педро Поро и на движењето на Дани Олмо кон празниот простор. Доколку Аргентина испрати дополнителен играч за удвојување на Јамал, може да остави простор во средината. Доколку не го стори тоа, шпанскиот напаѓач ќе добива ситуации за директен напад кон шеснаесетникот.

Аргентина, сепак, не стигна до финалето само поради Меси. Бранителот на титулата има 14 последователни победи и со 19 постигнати гола е најефикасната репрезентација на турнирот. Статистиката покажува дека ниту една репрезентација што стигна до четврт-финалето не ја надминала вредноста на своите создадени шанси без пенали во поголема мера од Аргентина. Тоа зборува за висока ефикасност, но и предупредува дека тимот не секогаш создава толку чисти шанси колку што покажува бројот на голови.

Аргентинската предност е способноста натпреварот да го претвори од позиционен дуел во борба на транзиции, втори топки и индивидуални решенија. Шпанија сака да го контролира просторот и темпото, додека Аргентина е подготвена да преживее периоди без топка и да нападне вертикално веднаш по освоениот посед. Лопетеги токму вертикалните движења и приспособливоста на аргентинската средина ги посочува како најголема закана за Шпанија.

Меси во својата шеста мундијалска кампања повеќе не игра со истиот интензитет во сите делови од натпреварот, но останува центарот на аргентинската креација. Тој има четири асистенции на турнирот, од кои две во драматичната полуфинална победа над Англија со 2:1. Во завршницата прво го пронајде Енцо Фернандез за израмнување, а потоа му асистираше на Лаутаро Мартинез за победничкиот гол.

Шпанскиот селектор призна дека Меси ќе биде под посебен надзор, но најави дека нема да користи класично персонално чување. Де ла Фуенте потсети на натпревар од младинските категории во кој неговиот тим го чувал Меси човек на човек, но по замената на чуварот Аргентинецот постигнал четири гола за 15 минути. „Нема да го чуваме човек на човек, но ќе внимаваме многу на него“, изјави шпанскиот селектор.

Клучот за Шпанија ќе биде да го спречи Меси да ја прима топката свртен кон голот во просторот меѓу средниот ред и одбраната. Доколку Ајмерик Лапорт мора често да излегува од последната линија за да го следи, зад него ќе се создава простор за движењата на Лаутаро Мартинез, Хулијан Алварез или друг аргентински напаѓач. ФИФА токму дуелот Меси – Лапорт го издвојува како една од точките што можат да го нарушат шпанскиот дефанзивен баланс.

Аргентина има и друга предност што не може целосно да се измери со статистика – искуството во драматични елиминациски натпревари. Дел од тимот го освои Светското првенство во Катар, две Копа Америка и повеќепати победуваше во продолженија или по изведување пенали. Голманот Емилијано Мартинез останува еден од најсилните аргентински адути доколку финалето стигне до пенал-серија.

Физичката подготовка може да има улога во последниот половина час. Шпанија го одигра полуфиналето еден ден порано и имаше повеќе време за закрепнување. Аргентина пристигна доцна во Њу Џерси по натпреварот со Англија, а селекторот Лионел Скалони призна дека тимот има ограничено време за тренинг. Тој, сепак, соопшти дека сите играчи во принцип се во добра состојба.

Доколку Шпанија постигне рано водство и воспостави контрола над средината, нејзините шанси значително ќе пораснат. Таа покажа против Франција дека може да го задржи противникот далеку од својот гол и да го принуди да напаѓа од неповолни позиции. За Аргентина е важно резултатот да остане неизвесен до завршницата, кога искуството, Меси, резервистите и психолошкиот притисок врз шпанските играчи можат да станат одлучувачки.

Микел Ојарзабал е можниот шпански играч од сенка. Тој има највисока просечна вредност на очекуван гол по удар меѓу играчите на двете репрезентации со најмалку десет шута. Од клупата одлучувачки можат да бидат Микел Мерино за Шпанија и Лаутаро Мартинез за Аргентина, кои се меѓу играчите со најквалитетни шанси по обид и веќе постигнуваа важни голови во завршниците.

Збирот од статистичките и тактичките анализи ја става Шпанија во позиција на тесен фаворит. Таа има подобра одбрана, повеќе контрола во средината, подолга серија без пораз и еден ден повеќе за одмор. Аргентина има поголема ефикасност, искуство во финалиња, голман за пенали и Меси, играч кој и на 39 години може со еден пас да го промени целиот натпревар.

Најреалната анализа е дека Шпанија има поголема веројатност да го контролира натпреварот, но не и сигурно да го освои. Колку подолго резултатот останува израмнет, толку повеќе финалето се движи кон теренот што ѝ одговара на Аргентина. Доколку пресуди системот, колективната игра и дефанзивната стабилност, предноста е на страната на Шпанија. Доколку пресудат моментот, нервите и индивидуалниот потег, Аргентина има сè што е потребно за да ја одбрани титулата.