Заемот од 260 милиони евра ја отвори најголемата буџетска кавга годинава

Новиот заем од 260 милиони евра кај странски комерцијални банки ја отвори најчувствителната економско-политичка расправа во Собранието – дали државата се задолжува за одржување на буџетската ликвидност и отплата на стари обврски, или за покривање на нови буџетски дупки без доволно отчет пред јавноста.

Расправата за Предлог-законот за задолжување, кој се носи по скратена постапка, беше блокирана во собраниската Комисија за финансирање и буџет. Опозицијата бара конкретен одговор за што точно ќе се користат средствата, додека владејачкото мнозинство тврди дека заемот е дел од редовното сервисирање на државните обврски и одржување на функционирањето на буџетот.

Во образложението на предлог-законот се наведува дека парите се наменети за општи буџетски потреби, капитални расходи и рефинансирање на обврски утврдени во Буџетот. Првичната постапка била за задолжување до 300 милиони евра, но договорениот износ е 260 милиони евра. Министерството за финансии претходно испратило барања до меѓународни банки, а како најповолна била избрана понудата поврзана со „Мерил Линч интернационал“.

Условите предвидуваат средствата да се повлечат во една транша, со рок на отплата од седум години и три години грејс-период. Каматата е променлива, врзана за шестмесечниот ЕУРИБОР зголемен за 2,10 процентни поени, а дополнително е предвидена и еднократна провизија од 1,4 проценти од износот на заемот.

СДСМ тврди дека Владата не дала доволно јасна слика за состојбата во буџетот и предупредува дека задолжувањето покажува влошување на јавните финансии. Претседателот на партијата Венко Филипче оцени дека државата побарала 300 милиони евра, а добила 260 милиони, што опозицијата го толкува како сигнал за намалена доверба кај финансиските институции.

Власта ги отфрла овие обвинувања и ја враќа расправата кон долговите преземени во претходните години. Пратеници од ВМРО-ДПМНЕ тврдат дека актуелната влада во 2026 година треба да сервисира значајни обврски по основ на претходно издадени еврообврзници и кредити, а заемот го претставуваат како инструмент за стабилност, а не како доказ за финансиски крах.

Политичкиот судир се води и околу постапката. Опозицијата смета дека вакво задолжување не треба да се носи по скратена постапка, бидејќи станува збор за долг што ќе го отплаќаат и идните буџети. Владејачкото мнозинство, пак, оценува дека блокирањето на Комисијата е политичка калкулација што може да го одложи финансирањето на обврски и проекти важни за државата.

Поширокиот контекст ја прави расправата уште почувствителна. Во Буџетот за 2026 година приходите се проектирани на 374,7 милијарди денари, расходите на 413,9 милијарди денари, а дефицитот на 39,2 милијарди денари, односно 3,5 проценти од БДП. Министерството за финансии во официјалното претставување на буџетот тврдеше дека фискалната политика ќе биде насочена кон стабилност, дисциплина и постепена консолидација.