Зошто пукаат прозорците на патничките авиони и колку е опасно тоа?

Зошто пукаат прозорците на патничките авиони? Најчестите причини се удар од птица или друг предмет, дефект на системот за загревање, замор на материјалот и напрегање на конструкцијата при турбуленции. Сепак, видливата пукнатина најчесто не значи дека прозорецот целосно ќе се распадне, бидејќи авионските прозорци се составени од повеќе заштитни слоеви.

Прашањето повторно се отвори по два инцидента во Европа. На 10 јули прозорец до патничко седиште се оштети на лет на „Рајанер“ од Солун кон Меминген, а авионот принудно се врати во Грција. Само 17 дена подоцна, авион на „Норвегијан ер шатл“ што летал од Осло кон Дубровник слетал непланирано во Виена поради пукнатина на предното стакло во пилотската кабина. Во вториот случај немало повредени.

Прозорецот што го допира патникот не е главната заштита од надворешниот притисок. Тој внатрешен панел главно служи како декоративна и дополнителна бариера. Структурниот дел се наоѓа подлабоко, изработен е од цврст акрилен материјал и е прицврстен за трупот на авионот.

Авиоинженерот Слободан Колачек за Би-Би-Си објаснува дека прозорците во патничката кабина пукаат исклучително ретко. Во неговата 37-годишна кариера во одржување авиони наишол на само два такви случаи. При редовните контроли панелите се заменуваат доколку се забележат заматување, лупење или други знаци дека материјалот старее.

Ризикот е нешто поголем кај стаклата во пилотската кабина. Тие се составени од повеќе слоеви стакло и пластика и имаат систем за загревање, кој го спречува создавањето мраз и ја зголемува нивната отпорност. Доколку греењето не работи правилно, различните температури можат нерамномерно да ги оптоварат слоевите и да предизвикаат пукнатини.

Често се оштетува само надворешниот слој, додека внатрешните слоеви остануваат цели и го задржуваат притисокот во кабината. Екипажот ја проценува големината и положбата на пукнатината и одлучува дали летот може да продолжи или авионот треба превентивно да слета.

Многу поопасни се случаите кога прозорецот е погоден од дел од моторот или друг поголем предмет. Во инцидентот со „Рајанер“, грчките медиуми објавија дека прозорецот можеби бил скршен од дел што се одвоил од моторот. Ненадејното отворање предизвикало пад на притисокот, активирање на маските за кислород и повреда на патникот што седел до прозорецот. Точната причина треба да ја утврди техничката истрага.

Авионите се конструирани така што трупот може благо да се витка и да ги поднесува промените на притисокот, турбуленциите и илјадниците циклуси на полетување и слетување. Токму затоа пукнатината на еден слој е сериозен технички проблем што бара проверка, но не е автоматски знак дека целиот прозорец или авионот ќе попушти.