Skip to content
Протестот на Сојузот на синдикатите на Македонија (ССМ) е директна последица на промашените економски и социјални политики на Владата, кои од почетокот на нејзиниот мандат, ја игнорира реалната состојба на работниците. Пораката од улицата е јасна: трпението заврши, а институциите што треба да го штитат трудот и достоинството на работникот целосно потфрлија.
Цела година синдикатите предупредуваа дека минималната плата во Македонија е најниска во регионот, дека инфлацијата ги поништува сите „корекции“ и дека платите одамна не ја следат реалната цена на животот. Наместо системски одговор и корекција на политиките, Владата одбра стратегија на игнорирање, релативизирање и префрлање на одговорноста.
Економско-социјалниот совет – алиби наместо дијалог
Економско-социјалниот совет, формално замислен како столб на социјалниот дијалог, во пракса се претвори во алиби за неактивност на извршната власт. Наместо да биде место каде што се договараат конкретни решенија, Советот функционира како бирократска бариера што ја апсорбира кризата без да ја реши.
Фактот дека преговорите за повисоки плати завршија во ќорсокак е директен резултат на немањето политичка волја од страна на Владата да застане зад работниците, дури и во услови на енормен раст на цените и намалување на куповната моќ.
Регионална споредба што ја демантира владината реторика
Да потсетиме уште еднаш, којзнае по кој пат, порачаа работниците. Според последните достапни податоци, минималната нето-плата во Северна Македонија се движи околу 22.500–23.000 денари (околу 365–375 евра). Таа бројка ја става земјата на самото дно на Западен Балкан:
- Србија: минималната плата е над 400 евра, со дополнителни државни субвенции и еднократни помошти.
- Црна Гора: по реформите, минималецот се движи околу 450 евра, со значително зголемување во последните години.
- Босна и Херцеговина: и покрај сложениот систем, минималната плата во Федерацијата и Република Српска е во ранг од 430–450 евра.
- Албанија: минималната плата е околу 400 евра, со најави за понатамошен раст.
Во таков контекст, тврдењата дека „нема простор“ за повисоки плати звучат како политичка флоскула, а не како економски аргумент.
Синдикатите како последна линија на одбрана
Најавата дека ССМ ќе собира 10.000 потписи за поднесување законско решение не е радикализам, туку очајнички обид да се врати смислата на социјалната држава. Кога институциите одбиваат да функционираат, граѓанската, или во овој случај, синдикалната иницијатива станува легитимно средство за притисок.
Овој чекор јасно покажува дека синдикатите не се проблемот, како што сака да го прикаже Владата и ВМРО-ДПМНЕ, туку единствениот преостанат коректив на политики што систематски го маргинализираат трудот на работниците и нивните укажувања за состојбата во се најдоа со растот на цените и трошоците и со забетонираните плати.
Мобилизацијата – одговор на живот на раб на сиромаштија
Масовната мобилизација на работниците на протестот е најсилниот демант на тезите дека „состојбата е стабилна“ и дека синдикатите се политизирани и под влијание на опозицијата. Работниците не излегоа на улица поради политички мотиви, туку затоа што платите не обезбедуваат ниту минимална економска сигурност.
Во земја каде што цените на храната, струјата и кириите растат побрзо од платите, а минималната плата едвај покрива дел од основната потрошувачка кошничка, зборувањето за „одржливост“ без социјална правда звучи како цинизам.
Политики без слух – власт без легитимитет кај работниците
Клучната порака од протестот е јасна: Владата покажа дека нема слух за работничките аргументи и дека економскиот раст што го прокламира не стигнува до оние што го создаваат. Со игнорирање на синдикатите, извршната власт свесно го поткопува социјалниот дијалог и го турка незадоволството кон улицата.
Протестот на ССМ е повеќе од барање за повисоки плати — тоа е обвинение за модел на владеење во кој трудот е трошок, а не вредност. Доколку Владата продолжи со истите политики, ризикот од ескалација на социјалните тензии е реален и оправдан. Прашањето веќе не е дали работниците ќе излезат повторно, туку дали Владата ќе се осмели конечно да слуша.