Што ги чека Македонците по шокот со цените на нафтата

Македонските возачи веќе влегоа во нова корекција на цените, но првиот удар засега е ограничен: од 3 март бензините поскапеа за 1 денар по литар, додека дизелот остана на исто ниво. На официјалната страница на РКЕ се објавени максимални цени од 74,5 денари за ЕУРОСУПЕР БС-95, 76,5 денари за ЕУРОСУПЕР БС-98 и 71 денар за ЕУРОДИЗЕЛ.

Но ова најверојатно не е крајната слика, туку почеток на период на повисока неизвесност. Причината е што глобалниот пазар на енергенси повторно е под силен притисок по ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток и заканите околу Ормутскиот теснец, низ кој минува околу една петтина од светската потрошувачка на нафта и голем дел од ЛНГ-трговијата.

Најсилниот сигнал за тоа што може да следи не доаѓа само од цената на суровата нафта, туку и од транспортот. Ројтерс објави дека трошокот за превоз со супертанкери од Блискиот Исток кон Кина скокнал на рекордни 423.736 долари дневно, а дневните тарифи за ЛНГ-бродови пораснале за повеќе од 40 проценти. Во исто време, Брент нафтата е нагоре речиси 10 проценти неделно.

Што значи тоа за Македонија во пракса? Ако високите цени на нафтата и скапите транспортни рути се задржат уште неколку дена и влезат во следниот пресметковен период, РКЕ ќе има основа за ново покачување на дериватите, особено кај бензините. Домашните цени не реагираат секогаш веднаш и во целост на секој геополитички шок, но при подолг притисок обично следуваат постепени корекции наместо еден голем скок. Ова е логиката што ја покажуваат и последните одлуки, каде корекциите се прават по пресметка на референтни берзански цени и курсот на денарот кон доларот.

Во моменталната корекција РКЕ веќе регистрира раст на референтните цени на бензините, дизелот и мазутот, а дополнителен фактор е и движењето на доларот. Тоа значи дека за домаќинствата и бизнисите ризикот не е само „колку ќе биде бензинот на бензинска“, туку и дали поскапото гориво ќе почне да се прелева во транспортни услуги, достава и цени на производи.

Засега, најреално сценарио за македонските граѓани е период на чести мали корекции и нервозен пазар, а не нужно драматичен скок преку ноќ. Ако кризата се смири и протокот низ Ормутскиот теснец се нормализира, притисокот може брзо да попушти. Но ако конфликтот се продлабочи, тогаш следните пресметки на горивата во Македонија ќе бидат под значително посилен нагорен притисок од сегашниот.