Skip to content
Смртта на Али Лариџани отвори нова празнина во иранскиот државен врв, но уште поважно е што ја отвори и дилемата во која насока ќе се помести рамнотежата на моќ во Техеран. Лариџани беше потврдено убиен на 17 март, а зад себе остави позиција што не беше само формална, туку и суштинска во безбедносното и политичкото управување со Иран.
Тој важеше за редок спој меѓу тврда лојалност кон системот и способност за политичко маневрирање. Во кариерата беше и преговарач за нуклеарната програма, и претседател на парламентот, и близок човек на врвот на режимот, а последниве недели повторно излезе како еден од најмоќните луѓе во безбедносната хиерархија. Токму затоа неговата ликвидација не се чита само како удар врз уште еден функционер, туку како слабеење на еден центар што можеше да биде тврд, но и прагматичен кога тоа му одговараше на режимот.
Во исто време, пошироката слика во Иран оди во поинаква насока. По убиството на Али Хамнеи, нов врховен лидер стана Мојтаба Хамнеи, кого Ројтерс го опишува како тврдокорен и тесно поврзан со Револуционерната гарда. Паралелно со тоа, анализите укажуваат дека токму Гардата сè повеќе го презема водството во воените и политичките одлуки, што значи дека секоја следна кадровска замена во врвот има поголема шанса да оди кон уште поостра, а не кон помека фигура.
Затоа прашањето кој ќе го наследи Лариџани е важно не само поради името, туку и поради правецот. Во јавно достапните релевантни извештаи засега нема јасно потврдено име за негов формален наследник на безбедносната позиција, но трендот е јасен: со заминувањето на луѓе што знаеја да балансираат меѓу идеологија, институции и дипломатија, просторот сè повеќе го зазема круг што се потпира на воена моќ, репресија и потврдокорна линија.
Тоа значи дека изборот што следува во Техеран може да ја промени внатрешната рамнотежа дури и ако формално изгледа како рутинска замена. Ако на местото на Лариџани дојде човек поблизок до најрадикалните струи околу Мојтаба Хамнеи и Револуционерната гарда, Иран би можел дополнително да се оттурне од секоја можност за попрагматичен курс и уште повеќе да се затвори во логиката на воена и идеолошка тврдост.