Skip to content
Откако државите на Европската Унија (ЕУ) го отфрлија „обратно“ проширување како модел за прием на нови членки, европската комесарка за проширување Марта Кос ги покани да ги стават своите решенија на маса. Овој развој на настаните води до прашањето која формула би можела да биде соодветна опција и за Брисел и за земјите-кандидатки, но и дали членките на ЕУ навистина сакаат нови ѕвезди на синото знаме или не? Аналитичарите гледаат простор за компромис во моделот на фазен пристап.
Кос откри во Брисел дека земјите-членки ќе мора да ги засукаат ракавите и да ги достават своите предлози за проширување. На состанокот „Конкурентна Европа“, таа рече дека Извршната власт на ЕУ неодамна им претставила три опции на земјите-членки, но дека без нивна одлука не е можно да се продолжи процесот.
Опциите вклучуваа:
- Задржување на постојниот систем
- Реформа на ЕУ со цел забрзување на пристапот на кандидатите
- Моделот на таканареченото „обратно проширување“, предложен од претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен и нејзиниот тим, кој би им овозможил пристап на земјите-кандидатки пред завршувањето на клучните реформи.
„Земјите-членки ја отфрлаат третата опција, оценувајќи ја како ‘револуционерна’, но одржувањето на статус кво исто така не е прифатливо, поради што сега се води дискусија за насоката на реформите и начините за забрзување на процесот преку постепена интеграција“ рече Кос.
Кос не откри кога и како земјите-членки го примиле и го отфрлиле предлогот, но американската веб-страница „Политико“ објави дека сега подготвуваат свои предлози што би можеле да им овозможат на кандидатите порано да имаат корист од интеграцијата на пазарот на ЕУ и пристапот до инвестициски програми.
„Претставниците на ЕУ велат дека, доколку членовите не го поддржат ‘обратното проширување’, треба да понудат алтернативни решенија“, пишува „Политико“.
„Во тек се сериозни разговори“
Прашани за овие прашања, регионалните аналитичари велат дека овој пристап на Марта Кос до земјите-членки сигнализира дека во рамките на ЕУ, во Брисел и меѓу земјите-членки, се водат сериозни дискусии за тоа како да се спроведе проширувањето и да се подготви за новите земји-членки.
Очигледно е дека се бара решение, откако моделот на обратно членство првично се покажа амбициозен, односно многу нереален, бидејќи не е во согласност со постојните правила и договори кои тешко се менуваат.
По пауза од многу години, разговорите за проширувањето повторно започнаа по избувнувањето на војната во Украина. Западот, барем декларативно, вели дека сака да го забрза влезот на Украина и Молдавија, како и на регионот, во ЕУ со цел дефинитивно да ги оттргне од влијанието на Русија.
Во последните месеци, кога станува збор за Западен Балкан, во контекст на проширувањето се споменуваат само две земји: Црна Гора ги затвора поглавјата од преговорите и се подготвува Спогодбата за пристапување со неа, додека Албанија ги отвори сите преговарачки кластери за една година.