Зошто Трамп отвори врата за руската нафта?

Одлуката на американскиот претседател Доналд Трамп да дозволи ограничено купување на руска нафта отвори сериозна дебата за тоа каде завршува санкциската политика, а каде почнува економската нужност. Американското Министерство за финансии на 17 април издаде нова генерална лиценца со која до 16 мај 2026 се дозволува испорака и продажба на руска сурова нафта и нафтени деривати што веќе биле натоварени на бродови до 17 април. Мерката е временски ограничена и не значи целосно укинување на санкциите, туку привремено олеснување поради нарушувањата на светскиот енергетски пазар.

Во Вашингтон потегот се објаснува со потребата да се спречи нов силен ценовен удар на нафтата во услови на војна со Иран и стравувања од недостиг на глобалниот пазар. Според Ројтерс и Асошиејтед прес, американската администрација била под силен притисок од земји што зависат од увоз на енергенси, особено од Азија, бидејќи наглиот раст на цените се заканувал да предизвика поширок инфлаторен бран и нови потреси на светските пазари.

Но, токму тука почнува и проблемот. Првата последица од ваквото олабавување е што се намалува притисокот врз глобалниот пазар на нафта и барем привремено се избегнува дополнителен скок на цените. Тоа им одговара на земјите увознички, на индустријата и на владите што стравуваат од нов раст на инфлацијата. Втората, многу почувствителна последица, е што Русија добива простор да продолжи да заработува од извозот на енергенси, во време кога Западот формално се обидува финансиски да ја ослабне поради војната во Украина. Асошиејтед прес наведува дека продолжувањето на оваа дозвола веќе се гледа како потег што ги подобрува руските приходи од нафта, додека Ројтерс предупредува дека може да бидат опфатени и до 200 милиони барели.

Токму затоа одлуката предизвика критики и во САД и меѓу западните сојузници. Дел од американските пратеници сметаат дека ваквиот потег ја поткопува логиката на санкциите и испраќа нејасна порака за доследноста на Вашингтон. Дополнително, одлуката доаѓа само неколку дена откако министерот за финансии Скот Бесент јавно сугерираше дека продолжување нема да има, што ја засили перцепцијата за недоследност во американската политика.

Во пракса, ова значи дека Трамп се обидува да балансира меѓу две спротивставени цели: од една страна да ја задржи политичката линија на санкции кон Москва, а од друга да не дозволи енергетската криза да се прелее во нова економска криза. Токму затоа олабавувањето може да има двоен ефект — краткорочно да го смири пазарот, но долгорочно да ја ослаби веродостојноста на санкцискиот механизам и да ѝ обезбеди на Русија дополнителен финансиски кислород.