Македонците најмногу трошеле онлајн за авиобилети и хотели

Онлајн трошењето на македонските граѓани лани силно пораснало, а најголем дел од парите завршиле кај странски платформи поврзани со патувања, резервации и дигитални услуги. Во 2025 година со платежни картички издадени во земјава биле направени 12,4 милиони онлајн трансакции во странство, во вкупна вредност од 427,8 милиони евра.

Тоа не е само уште една статистика за раст на е-трговијата, туку и јасен сигнал дека навиките на граѓаните брзо се менуваат. Наместо класично пазарење преку интернет за поединечни производи, сè поголем дел од онлајн трошењето оди кон услуги: авиобилети, хотелски резервации, претплати и дигитални платформи. Просечната вредност на една трансакција изнесувала 34 евра, што е помалку од претходната година, но вкупниот број на трансакции пораснал многу побрзо, што упатува на почесто и поподелено онлајн купување.

Растот е силен и во споредба со 2024 година. Вредноста на онлајн трансакциите во странство пораснала за 50 проценти, а бројот на трансакции за 69 проценти. Тоа покажува дека домашните корисници не само што трошат повеќе преку интернет, туку и сè почесто го прават тоа надвор од земјата, преку големи меѓународни сервиси и платформи.

Најголемиот дел од овие трансакции се концентрирани во неколку земји што се познати како европски или глобални дигитални центри. Дури 74 проценти од вредноста и 83 проценти од бројот на трансакциите се евидентирани во Ирска, Холандија, Обединетото Кралство, САД, Унгарија, Германија, Кипар и Луксембург. Зад ова стои едноставна причина: таму се регистрирани или ги водат своите европски операции дел од најголемите глобални компании и сервиси преку кои граѓаните купуваат, резервираат и плаќаат.

Ирска убедливо се издвојува како главна точка на ова трошење. Таму македонските граѓани реализирале онлајн трансакции во вредност од 92,1 милион евра, со раст од 173 проценти, а биле направени и 4,8 милиони трансакции. Холандија е втора со 62,4 милиони евра, што дополнително ја потврдува доминацијата на платформите за резервации, услуги и дигитални плаќања во прекуграничната е-трговија.

Оваа слика отвора и едно пошироко економско прашање: колку од растот на дигиталната потрошувачка останува дома, а колку се одлева во странство. Во целата 2025 година, вкупната е-трговија во Македонија достигнала 950 милиони евра, а кон македонските е-трговци се слеале 522 милиони евра. Тоа значи дека пазарот расте, но и дека огромен дел од онлајн парите продолжуваат да се прелеваат кон странски компании и платформи.

Токму затоа податокот дека најмногу се купувале авиобилети и се резервирале хотели е важен и надвор од самата туристичка сезона. Тој покажува дека за многу граѓани интернетот веќе не е само место за поевтина нарачка, туку главен канал за организација на патување, одмор и секојдневни дигитални услуги. Колку повеќе се селат овие навики онлајн, толку повеќе ќе расте и значењето на довербата во електронските плаќања, безбедноста на картичките и домашната понуда што треба да се избори со странската конкуренција.

За Македонија, ова е добра и незгодна вест во исто време. Добра, затоа што покажува дека граѓаните сè повеќе се движат во ритамот на модерната дигитална економија. Незгодна, затоа што голем дел од таа економија сè уште се случува надвор од земјата. Во бројки, 2025 беше година на рекордно онлајн трошење. Во суштина, тоа беше и година во која стана појасно дека битката за македонскиот дигитален купувач веќе не се води само меѓу локални продавници, туку меѓу глобални платформи, туристички сервиси и домашниот пазар што допрва треба да фати чекор.