Што е хантавирусот, делува како грип, но може да биде смртоносен

Хантавирусот повторно влезе во фокусот на јавноста по смртните случаи на крузер во Атлантикот, но здравствените експерти предупредуваат дека ова не е вирус што треба да се гледа како нова масовна закана од типот на ковид. Станува збор за ретка, но сериозна инфекција, која најчесто се пренесува од заразени глодари на човек и може да предизвика тешки компликации ако не се препознае навреме.

Хантавирусите се група вируси што ги носат глувци, стаорци и други глодари. Човек најчесто се заразува кога ќе вдише прашина контаминирана со урина, измет или плунка од заразен глодар. Поретко, инфекцијата може да се пренесе преку каснување или гребнатина од глодар.

Првите симптоми често личат на обичен грип: температура, замор, болки во мускулите, главоболка, треска, мачнина, повраќање, дијареја или болки во стомакот. Токму затоа болеста може да се потцени во почетокот, особено ако пациентот не знае дека претходно бил изложен на простор со глодари или нивен измет.

Опасноста е во тоа што кај дел од пациентите состојбата може нагло да се влоши. Кај хантавирусниот белодробен синдром се јавуваат кашлица, недостиг на воздух, чувство на стегање во градите и тешкотии со дишењето, бидејќи белите дробови може да се наполнат со течност. Центарот за контрола и превенција на болести наведува дека симптомите обично се појавуваат од една до осум недели по контакт со заразен глодар, а во потешките случаи болеста може да биде смртоносна.

Во Европа и Азија хантавирусите почесто се поврзуваат со хеморагична треска со бубрежен синдром, односно форма што може да ги зафати бубрезите. Европскиот центар за превенција и контрола на болести наведува дека различни типови хантавируси имаат различна географска распространетост и различни глодари како природни носители.

Важно е да се направи разлика: хантавирусот во најголем дел од случаите не се пренесува лесно од човек на човек. Главниот ризик е контактот со глодари и со контаминирана прашина, особено при чистење подруми, викендички, штали, магацини, гаражи, напуштени објекти или простории каде имало измет од глувци и стаорци.

Засега нема специфичен лек што директно го уништува хантавирусот. Лекувањето е поддржувачко и зависи од тежината на состојбата: следење, кислородна поддршка, интензивна нега и брза реакција доколку се појават проблеми со дишењето или бубрезите. Затоа медицинската проценка е важна ако по можен контакт со глодари се јават висока температура, силна слабост и особено отежнато дишење.

Најдобрата заштита е превенцијата. Просторите каде што има траги од глодари не треба да се метат суво, бидејќи така контаминираната прашина може да се крене во воздух. Здравствените препораки се прво просторот да се проветри, изметот и загадените површини да се навлажнат со средство за дезинфекција или соодветен раствор, да се користат ракавици и отпадот внимателно да се собере.

Случајот со крузерот покажа дека и ретките инфекции можат да станат сериозен здравствен проблем кога изворот не е веднаш јасен, а луѓето се во затворен простор и далеку од болничка грижа. Светската здравствена организација започна истрага за да утврди како дошло до заразата на бродот и дали има дополнителен ризик за патниците и екипажот.

Хантавирусот затоа не е причина за паника, но е причина за внимателност. Тој не се шири како сезонски грип меѓу луѓе во секојдневен контакт, но може да биде опасен за оние што биле изложени на заразени глодари или на простории контаминирани со нивни измет, урина и гнезда. Раното препознавање на симптомите и безбедното чистење на ризични простори остануваат најважната заштита.