Милановиќ го нападна Пленковиќ поради американскиот разорувач во Дубровник

Милановиќ го нападна Пленковиќ поради влегувањето на американскиот разорувач USS Oscar Austin во дубровничкиот акваториум, оценувајќи дека хрватската Влада ја презела надлежноста што, според него, мора да ја имаат Собранието и претседателот кога во земјата влегуваат странски воени сили.

Американскиот воен брод утрово вплови во водите кај Дубровник и, според хрватските медиуми, треба да остане во пристаништето Груж до среда, 6 мај. Станува збор за разорувач на американската морнарица, USS Oscar Austin, кој во последниот период бил поврзуван со воени активности во услови на зголемени тензии на Блискиот Исток.

Хрватскиот претседател Зоран Милановиќ реагираше остро, наведувајќи дека без одлука на Хрватскиот сабор не би дозволил влез на странски воени бродови, особено ако доаѓаат од подрачја на активни воени операции. Според него, станува збор за бродови што учествувале во операции кои не биле одобрени од Советот за безбедност на Обединетите нации и со кои, како што вели, Хрватска нема ништо.

Во центарот на неговата критика е уставната надлежност. Милановиќ тврди дека секој влез на странска војска во Хрватска, дури и кога станува збор за сојузничка сила, мора да помине низ одлука на Саборот, претходна согласност од претседателот и предлог од Владата. Тој го нарече постојниот законски модел „неуставен“ и предупреди дека не може поморски пропис да стои над Уставот.

Најдиректната порака ја испрати кон премиерот Андреј Пленковиќ. Милановиќ оцени дека ако на Пленковиќ му одговара таков вид узурпација на власта, може да продолжи така, но дека ако нешто се случи, одговорноста ќе биде на Владата. Со тоа спорот околу еден воен брод прерасна во нов судир за тоа кој навистина одлучува за безбедносните прашања во Хрватска.

Милановиќ го опиша американскиот разорувач како „голема касарна во школка од брод“, алудирајќи дека не станува збор за обична протоколарна посета, туку за присуство на сериозен воен капацитет во хрватско пристаниште. Тој дополнително предупреди дека бродот доаѓа само неколку дена откако американски претставник изјавил дека Хрватска е во домет на ирански ракети.

Случајот добива поширока тежина поради кризата околу Иран и Ормускиот Теснец. Милановиќ претходно беше критичен кон американско-израелските операции против Иран, додека Владата на Пленковиќ настапуваше повнимателно и поблиску до сојузничката линија. Затоа влегувањето на американскиот разорувач во Дубровник не се чита само како воено-протоколарен настан, туку како дел од поголема расправа за улогата на Хрватска во новите безбедносни кризи.

Хрватските медиуми потсетуваат дека спорот меѓу претседателот и Владата не е нов. Милановиќ и Пленковиќ со години се судираат околу одбраната, надворешната политика, НАТО и учеството на Хрватска во меѓународни воени мисии. Но, овој пат темата е особено чувствителна затоа што се случува во Дубровник, град со силна симболика, и во момент кога Блискиот Исток повторно ја притиска европската безбедносна архитектура.

Прашањето што останува е дали посетата на американскиот разорувач ќе заврши како уште една политичка кавга меѓу Бански двори и Пантовчак, или ќе отвори посериозна правна расправа за тоа кој има последен збор кога странска воена сила влегува во хрватски територијални води.