Skip to content
Иран бара гаранции од ФИФА пред настапот на Светското првенство 2026 во САД, Канада и Мексико, откако претседателот на Иранската фудбалска федерација Мехди Таџ предупреди дека делегацијата сака јасно уверување дека во САД нема да биде изложена на навреди или ограничувања, особено кон иранските државни и воени институции.
На прв поглед, ова е уште една дипломатска напнатост пред голем турнир. Но случајот со Иран покажува колку Мундијалот во 2026 година веќе не е само спортски настан, туку тест за ФИФА меѓу фудбалот, визите, безбедноста и политиката. Иран се квалификуваше за Светското првенство, но неговиот настап останува оптоварен со прашањето кој може да патува, под какви услови и кој ја има последната контрола врз турнирот: ФИФА или земјите домаќини.
Поводот за новата тензија е неодамнешниот инцидент во Канада, каде иранската делегација, меѓу која бил и Таџ, не стигнала на Конгресот на ФИФА во Ванкувер. Иранската страна тврди дека се вратила поради непочитувачки третман, додека канадскиот министер за имиграција, според меѓународните извештаи, навел дека визата на Таџ била откажана додека тој бил во авион поради негови врски со Иранската револуционерна гарда.
Токму тука спортската приказна преминува во политичка криза. САД и Канада ја третираат Иранската револуционерна гарда како терористичка организација, а Таџ претходно бил висок функционер на таа структура пред да влезе во фудбалската администрација. Затоа американската позиција е чувствителна: иранските фудбалери, според изјавите од Вашингтон, не би требало да имаат проблем да настапат, но лица поврзани со Револуционерната гарда може да се соочат со ограничувања за влез.
Таџ, пак, испраќа поинаква порака. Тој тврди дека Иран оди на Светското првенство затоа што се квалификувал и дека домаќин на турнирот е ФИФА, а не одделна држава. Со тоа, Техеран го турка прашањето кон фудбалската централа: ако ФИФА го организира Мундијалот, тогаш треба да гарантира дека иранската делегација нема да се соочи со повторување на канадското сценарио.
ФИФА засега се обидува да ја задржи ситуацијата под контрола. По канадскиот инцидент, генералниот секретар на организацијата испратил писмо со жалење за непријатноста и ја поканил иранската федерација на средба во Цирих на 20 мај, на која треба да се разговара за подготовките за Светското првенство. Претседателот Џани Инфантино претходно изјави дека Иран ќе учествува на турнирот и дека ќе игра во САД.
Спортскиот дел од приказната е јасен: Иран е во група со Нов Зеланд, Белгија и Египет. Според распоредот, иранската репрезентација треба да одигра два натпревари во Лос Анџелес и еден во Сиетл, што значи дека не може да го избегне американскиот дел од турнирот. Претходните барања мечевите да се преместат во Мексико, според меѓународните извештаи, не биле прифатени.
Во меѓувреме, Иран се обидува да го задржи нормалниот фудбалски ритам. Федерацијата најавува подготовки и пријателски натпревари, а иранските медиуми претходно објавија дека се планирал тест и против Македонија во Турција, пред дел од тие подготовки да бидат доведени во прашање. Тоа покажува дека селекцијата се подготвува за теренот, додека околу неа се отвораат прашања што немаат врска со формацијата, составот или противниците.
Ова е најголемиот ризик за ФИФА. Светското првенство 2026 треба да биде најголемото досега, со 48 репрезентации и три земји домаќини, но случајот со Иран ја открива слабата точка на таков модел. Кога домаќините имаат различни политички и безбедносни правила, ФИФА може да ја контролира топката, но не секогаш и границата.
Затоа барањето на Иран не е само протоколарна забелешка. Тоа е предупредување дека Мундијалот може да влезе во зона во која фудбалот ќе зависи од дипломатски гаранции, имиграциски одлуки и политички симболи. На теренот, Иран треба да се соочи со Нов Зеланд, Белгија и Египет. Надвор од теренот, неговиот прв противник веќе е политиката.