Од Пулс останаа траги што зборуваат погласно од зборовите

Од Пулс останаа траги што зборуваат погласно од зборовите: на судењето за трагедијата во Кочани, во која загинаа 63 лица, а повеќе од 200 беа повредени, доказите презентирани во судница ја отворија хронологијата на една ноќ во која музиката, чадот, паниката и затворените излези се претвориле во слика на системски пропусти и човечка болка.

Хронологијата на трагедијата не почнува само со моментот кога избувнал пожарот. Таа почнува многу порано, со прашањето како објект во кој се собирале стотици луѓе можел да функционира со сериозни ризици во противпожарната заштита, евакуацијата и внатрешното уредување. Во судница беа презентирани докази што, според обвинителските наводи, треба да покажат дека „Пулс“ не бил само место на несреќен настан, туку простор во кој опасноста се таложела пред да стане трагедија.

Во ноќта на пожарот во објектот имало настап на групата ДНК. Според доказите што беа изнесени, во „Пулс“ биле употребени пиротехнички средства, а Обвинителството посочило дека нивниот дофат бил поголем од растојанието меѓу бината и плафонот. Тој детал е еден од клучните во реконструкцијата на настанот, бидејќи покажува дека ризикот од палење на материјалите во горниот дел од просторот не бил теоретски, туку реален и непосреден.

Потоа, според хронологијата што се отвора низ доказите, огнот се проширил кон материјалите во внатрешноста. Во судницата било посочено дека делови од објектот биле обложени со сунѓерест, полимерен материјал, а на облеката на жртвите, меѓу кои и на јакната на Андреја Ѓорѓиевски од ДНК, биле пронајдени жешки капки од материјалот што горел. Тоа е еден од најпотресните детали во постапката, затоа што зад техничкиот опис стои слика на луѓе врз кои паѓале запалени остатоци додека се обидувале да преживеат.

Опасноста, според досега изнесеното, не била само во пламенот. При горење на такви материјали се создаваат високи температури и токсични испарувања, а претходно беше посочено дека голем дел од жртвите починале поради труење со јаглерод моноксид, недостиг на воздух, притисок врз градите и стомакот и термички оштетувања на дишните патишта. Тоа ја покажува најстрашната страна на трагедијата: луѓето не се бореле само со оган, туку и со чад, отрови, топлина, метеж и невозможност брзо да излезат.

На судењето беа презентирани фотографии, видеоснимки и предмети од местото на настанот. Меѓу нив, според медиумските извештаи, имало облека, обувки, капути, гитара, фотоапарат, изгорени предмети и траги што останале по пожарот. Во правна постапка тие се докази, но за семејствата и за Кочани тие се последни остатоци од една вечер во која многумина заминале на концерт и не се вратиле дома.

Хронологијата потоа води кон излезите, најтешкото прашање во секоја трагедија од ваков размер. Во судница биле презентирани наоди за врати, прозорци, решетки и евакуациски патишта. Според обвинителските наводи, дел од излезите биле нефункционални, ограничени или заклучени, а се споменува и задна врата што не можела да служи за евакуација. Ако тоа се докаже во постапката, тогаш пожарот не бил единствениот непријател на присутните, туку и просторот од кој не можеле навреме да побегнат.

Во доказите се појавуваат и противпожарни апарати, меѓу кои, според објавените информации, имало празни апарати пронајдени во објектот. Тој детал ја засилува сликата за објект во кој основните механизми за прва реакција биле доведени во прашање. Во таква ситуација, секунда станува пресудна, а секој пропуст се претвора во дел од поголемата трагедија.

Обвинителството презентирало и предмети поврзани со пиротехниката, меѓу кои изгорен рисивер, опрема, батерии и неискористени пиротехнички средства. Според изнесеното во судница, температурата во објектот достигнала екстремно високо ниво, а во „Пулс“ таа вечер имало стотици луѓе. Во таков амбиент, комбинацијата од пиротехника, запаливи материјали, густ чад, ограничени излези и паника создава хронологија што не изгледа како изолиран инцидент, туку како низа од ризици што се сретнале во најлош можен момент.

Судската постапка треба да утврди кој и како придонел за трагедијата. Во предметот се опфатени повеќе лица и правни субјекти, а обвинителската теза е дека не станува збор само за една искра, туку за пропусти во работењето, контролата и безбедноста на објектот. Одбраната оспорува дел од доказите и вештачењата, но судот досега одбил дел од барањата за нивно изземање.

Во оваа постапка, правниот јазик е неопходен, но не може да ја покрие човечката тежина на случајот. Зад секој доказ стои нечиј последен предмет, нечија облека, нечија фотографија, нечиј последен обид да излезе. Затоа трагите од „Пулс“ зборуваат погласно од зборовите: тие не ја опишуваат само ноќта на пожарот, туку и сè што морало да биде спречено пред таа ноќ да стане трагедија.