Skip to content
Мицкоски го нарече „мал престап“ случајот со членот од неговото обезбедување, но Обвинителството во обвинителниот предлог опиша насилство во семеен дом, пред малолетно дете, во кое обвинетиот ја удирал сопругата по лицето и главата, ја фатил за врат и почнал да ја дави, предизвикувајќи ѝ телесни повреди и психичка вознемиреност.
Тоа е суштинската разлика меѓу политичката формулација и правниот опис на случајот. Во јавниот настап, премиерот Христијан Мицкоски се обиде случајот да го претстави како доказ дека системот функционира и дека законот важи за сите. Но зборовите „мал престап“ останаа како најпроблематичниот дел од изјавата, затоа што семејното насилство не е спореден инцидент, не е приватна кавга и не е дисциплински пропуст.
Според наводите во обвинителниот предлог, обвинетиот, по претходна вербална расправија во семејниот дом, физички ја нападнал оштетената пред нивната малолетна ќерка. Потоа ја фатил за вратот и почнал да ја дави. Жената успеала да се засолни во тоалет, а кога подоцна со детето се обидела да го напушти домот, обвинетиот ѝ го одзел и оштетил мобилниот телефон. Таа и ќерката побарале помош кај сосетка.
Обвинителството побарало продолжување на притворот, посочувајќи опасност од бегство, можност обвинетиот да стане недостапен за органите на прогонот, како и реални околности дека може да го повтори делото. Во оценката било земено предвид и тоа што обвинетиот живее во заеднички семеен дом со оштетената и нивната малолетна ќерка, пред чии очи било извршено насилството.
Токму затоа изјавата на Мицкоски не може да се третира како обична јазична непрецизност. Кога премиер зборува за случај во кој има пријава за семејно насилство, притвор, обвинителен предлог и опис на давење пред дете, секој збор има јавна тежина. Ако пораката е дека системот функционира, тогаш таа не смее да биде придружена со формулација што ја намалува сериозноста на насилството.
Мрежата за заштита од дискриминација и Платформата за родова еднаквост веќе предупредија дека таквото релативизирање е опасно и неприфатливо. Тие потсетија дека семејното насилство во Македонија повеќе од две децении се третира како кривично дело, а не како „мал“ или спореден престап. Според нив, минимизирањето на ваквите случаи ја обесхрабрува жртвата да пријави и го слабее институционалниот одговор.
Ова е особено важно во земја во која бројот на пријави за семејно насилство расте, а јавните реакции често доаѓаат предоцна, кога насилството веќе оставило тешки последици. Организациите за родова еднаквост потсетуваат дека само од јануари годинава, како последица на насилство, животот го загубиле четири жени и едно девојче, додека во 2025 година бил забележан највисок број пријавени случаи досега, со просек од 19 пријави дневно.
Во таков контекст, „мал престап“ не е само несреќно избран израз. Тоа е порака што може да биде разбрана како намалување на тежината на семејното насилство, особено кога доаѓа од највисока политичка позиција. Премиерот има право да каже дека институциите постапуваат, но нема право да ја банализира природата на делото додека жртвите и организациите се борат насилството да не се третира како приватна работа.
Случајот добива дополнителна тежина затоа што обвинетиот е поврзан со обезбедувањето на премиерот. Тоа отвора прашања за проверките, дисциплината, психолошката процена и контролата врз лица што извршуваат чувствителни безбедносни задачи. Но тие прашања не смеат да ја засенат суштината: жена пријавила насилство, дете било сведок, Обвинителството поднело обвинителен предлог, а премиерот избрал формулација што ја намалува тежината на случајот.
Ако системот навистина функционира, тогаш одговорот не може да заврши само со постапка против едно лице. Потребна е јасна институционална и политичка порака дека семејното насилство не е „мал престап“, ниту кога осомничениот е непознат граѓанин, ниту кога е човек од премиерското обезбедување. Во вакви случаи, првата обврска на институциите е заштита на жртвата, а првата обврска на политичарите е да не го релативизираат насилството.