Муцунски со исти пораки, но никој не му обрнува внимание

Министерот за надворешни работи Тимчо Муцунски повторно ја испрати истата порака од Брисел: европскиот процес мора да се ослободи од билатерализацијата на пристапните критериуми, а Македонија треба да напредува врз основа на заслуги, реформи и предвидливи правила. Пораката е принципиелна, но проблемот е што одамна не произведува видлив дипломатски ефект.

На Советот за надворешни работи на ЕУ, Муцунски учествуваше на работниот појадок со министрите од Западен Балкан, во рамки на состанокот што го водеше високата претставничка на ЕУ за надворешна политика и безбедност Каја Калас. Советот ја стави темата за односите со Западен Балкан високо на агендата, заедно со Украина, Блискиот Исток и безбедносните закани.

Но, додека Брисел зборува за реформи, отпорност и хибридни закани, македонската дипломатија повторно го отвора прашањето за билатералните условувања. Тоа е суштински важно прашање за Македонија, но неговото постојано повторување без нова дипломатска рамка, без јасен план и без поддршка што би го поместила процесот, почнува да личи повеќе на домашна политичка порака отколку на стратегија што менува нешто во европските коридори.

Муцунски и претходно, во Собранието, ја формулираше истата линија: Македонија сака фер, предвидлив и меритократски пристап, напредок врз основа на резултати, а не политички условувања што се менуваат од година во година. Тој оцени дека тоа не е барање за попуст, туку барање за правда.

Таквата формулација звучи силно во Скопје, но во Брисел реалноста останува иста. Уставните измени и бугарското прашање продолжуваат да стојат како централна блокада за отворање на следната фаза во пристапниот процес. Калас при посетата на Скопје претходно порача дека Македонија треба да донесе „одлуки што ја дефинираат ерата“ за да продолжи кон ЕУ, а како клучен чекор беше наведено внесувањето на бугарското малцинство во Уставот.

Токму тука се гледа ограничувањето на настапот на Муцунски. Македонија може да има аргумент дека европскиот процес не треба да биде заложник на билатерални спорови. Но ако таа позиција не е претворена во конкретен дипломатски резултат, во нова поддршка од земјите членки или во промена на европската рамка, тогаш пораката останува повторена, а процесот останува неподвижен.

Европската Унија во моментов го гледа Западен Балкан низ поширока безбедносна рамка. Калас на почетокот на Советот порача дека со министрите од регионот ќе се разговара за соработка против хибридните закани, но и дека од земјите кандидати се очекуваат реформи за да може да се продолжи со проширувањето.

Тоа значи дека Брисел не ја напушта темата за проширување, но не покажува подготвеност да ја отвори македонската блокада на начин што би ја сменил суштината на договорената рамка. Во такви околности, повикот да се „оттргнеме од билатерализацијата“ звучи како точна дијагноза, но без терапија.

Муцунски во последните недели се обидува да ја прикаже надворешната политика како поактивна, поекономска и побезбедносно поврзана со ЕУ. Министерството посочува на партнерството за безбедност и одбрана со Унијата, редовниот политички дијалог со Европската служба за надворешно дејствување и можни регионални проекти преку Европскиот мировен инструмент.

Но европската интеграција не се мери само со бројот на средби, туку со тоа дали државата се движи напред. Во моментот, Македонија има активности, средби и изјави, но нема јасен исчекор кон отворање на Кластерот 1. Тоа е суштинската празнина меѓу дипломатскиот јазик и политичкиот резултат.

Затоа пораките на Муцунски веќе не звучат ново. Тие ја повторуваат македонската фрустрација од билатерализацијата, но не покажуваат како таа фрустрација ќе се претвори во излез. А кога истата порака се повторува пред истите соговорници, без промена во нивниот став, таа постепено ја губи тежината и станува дел од протоколот.

Македонија има право да бара европски критериуми наместо политички условувања. Но владата има обврска да покаже и што прави кога тоа барање не поминува. Во спротивно, Брисел ќе продолжи да слуша, Муцунски ќе продолжи да повторува, а македонскиот европски процес ќе остане таму каде што е – формално жив, но политички заглавен.