Скандалозно: Женомрзец и хомофоб ќе не „штити“ од дискриминација

Предлогот Исмаил Синани да биде избран за член на Комисијата за спречување и заштита од дискриминација отвори сериозно прашање што одамна ја надминува биографијата на еден кандидат.

Прашањето е дали институцијата што треба да ги штити граѓаните од дискриминација ќе биде пополнувана со луѓе што имаат јасно покажана чувствителност за еднаквост, човекови права и заштита на ранливи групи – или со кандидати чии јавни ставови самите стануваат причина за тревога кај организациите што со години работат со жртви на дискриминација.

Мрежата за заштита од дискриминација реагираше по предлогот Синани да биде избран за член на КСЗД, оценувајќи дека неговите јавно искажани ставови и професионално искуство отвораат прашања за неговата соодветност за функцијата.

Реакцијата следува откако собраниската Комисија за прашања на изборите и именувањата го предложила Синани за член на Комисијата.

Според Мрежата, проблемот не е формален, туку суштински. Тие укажуваат дека кандидатот во јавноста објавувал текстови и ставови насочени против ЛГБТ-заедницата и феминизмот, што според нив е неспоиво со функцијата во тело чија основна задача е спречување и заштита од дискриминација. КСЗД, според сопствената мисија, треба да биде независно, професионално, ефективно, проактивно, транспарентно и достапно тело што одговара на потребите на граѓаните за заштита и промоција на нивните права.

Токму тука е политичкиот и институционалниот скандал. Ако човек што треба да одлучува по претставки за дискриминација веќе има јавна историја на ставови што граѓанскиот сектор ги чита како непријателски кон групи што најчесто бараат заштита, тогаш проблемот не е само во еден избор.

Проблемот е во пораката што Собранието ја испраќа до жртвите: дека нивниот заштитник може да биде некој од кого тие однапред се плашат дека нема да добијат непристрасност.

Комисијата за спречување и заштита од дискриминација не е обична комисија за партиско вдомување. Таа е самостоен и независен орган, утврден со Законот за спречување и заштита од дискриминација, чија цел е обезбедување еднаквост и заштита од дискриминација во остварувањето на човековите права и слободи.

Затоа членството во ова тело не може да се третира како уште едно место што се дели по политички клуч. Член на КСЗД треба да има доверба кај граѓаните што се соочуваат со дискриминација врз основа на пол, род, сексуална ориентација, етничка припадност, религија, попреченост, возраст, политичко уверување или социјален статус.

Ако дел од тие граѓани уште пред изборот добиваат сигнал дека кандидатот има вредносен суд против нивната еднаквост, институцијата ја губи довербата пред да почне постапката.

Ова не е првпат Мрежата за заштита од дискриминација да предупредува дека Собранието ја поткопува суштината на КСЗД преку избори што изгледаат повеќе партиски отколку меритократски.

Во претходни реакции, Мрежата бараше независни кандидати што ги исполнуваат законските критериуми, а не избор по партиски клуч, оценувајќи дека кандидати со сомнежи за независност или непристрасност не можат да обезбедат заштита за жртвите на дискриминација.

Најопасниот дел од оваа практика е што ја нормализира идејата дека институциите за човекови права можат да се полнат со луѓе кои кон човековите права пристапуваат селективно. А антидискриминацијата не функционира селективно.

Не може еден член на КСЗД да биде за еднаквост кога станува збор за една група, а идеолошки непријателски поставен кога станува збор за друга. Еднаквоста не е мени од кое политиката избира што ѝ одговара.

Во ваков избор има и поширок европски проблем. Антидискриминациската рамка е дел од демократските стандарди што државата треба да ги покажува во процесот на европска интеграција.

Ако телото задолжено за еднаквост станува место за кандидати што предизвикуваат отпор кај организациите што работат на заштита на маргинализирани групи, тогаш државата сама го слабее доказот дека има институции способни да штитат права без политички или идеолошки филтер.

Собранието сега има едноставен избор. Или ќе покаже дека КСЗД е институција што се гради со доверба, професионалност и чувствителност за човекови права, или ќе потврди дека и ова тело може да биде сведено на уште една ставка во партиската распределба на функции.

Ако второто стане правило, тогаш Комисијата нема да биде заштитник од дискриминација, туку уште една фасада зад која жртвите ќе останат сами.