Skip to content
Некогаш фудбалот во Македонија се сметаше за машка територија. Телевизорот беше зафатен, масата полна со грицки, а на жените им остануваше или да се приклучат на атмосферата или да почекаат натпреварот да заврши.
Таа слика денес сè повеќе исчезнува.
Македонските жени не само што седнуваат пред телевизорите за време на големите фудбалски натпреварувања, туку ги знаат репрезентациите, ги препознаваат фудбалерите, разговараат за тактиката, ги коментираат судиските одлуки и неретко многу подобро од мажите знаат кој тим во каква форма се наоѓа.
Светското првенство одамна не е само спортски настан. Тоа е глобална приказна, телевизиска драма и општествен ритуал во кој секој натпревар носи нови ликови, нови конфликти и нови емоции.
А жените, спротивно на старите предрасуди, никогаш не биле публика која бега од емоции, приказни и неизвесност.
Фудбалот ги има сите елементи на добра серија. Има херои и трагичари, фаворити и аутсајдери, големи враќања, предавства, падови, солзи и моменти во кои цела една нација престанува да дише.
Разликата е што сценариото не е однапред напишано.
Во деведесеттата минута никој не знае дали големиот фаворит ќе победи или дали репрезентацијата на мала земја ќе создаде историја. Токму таа неизвесност го прави фудбалот толку привлечен и за луѓето кои претходно не се сметале себеси за спортски навивачи.
Не, не го гледаат само поради фудбалерите
Секогаш кога жена ќе покаже интерес за фудбал, некој ќе се пошегува дека веројатно го гледа натпреварот поради згодните играчи.
Тоа е истата стара и потценувачка шега со која со децении се обидуваме да покажеме дека жената може да биде присутна во фудбалот, но не и навистина да го разбира.
Како да не може да ја препознае добрата акција, да ја забележи грешката во одбраната или да почувствува кога еден тим ја губи контролата врз натпреварот.
Секако дека физичкиот изглед и харизмата на фудбалерите се дел од глобалниот спектакл. Фудбалските ѕвезди денес се истовремено спортисти, модни икони и личности со милиони следбеници.
Но да се сведе женскиот интерес за фудбалот само на изгледот на играчите е исто како да се каже дека мажите гледаат тенис исклучиво поради тенисерките.
Луѓето може да бидат привлечени од различни елементи, но остануваат поради играта, приказната и чувството дека се дел од нешто поголемо.
Социјалните мрежи ја отворија затворената врата
Порано, за да станете фудбалски навивач, требаше да поминете низ некаков неформален испит.
Моравте да ги знаете составите, резултатите од старите првенства, правилото за офсајд и целата историја на клубот. Во спротивно, секогаш постоеше некој кој ќе ви објасни дека не сте „вистински навивач“.
Жените беа особено изложени на таквото испрашување.
Денес фудбалот не се следи само преку цели натпревари и долги телевизиски емисии. Се следи преку кратки видеа, анализи, профили на играчите, подкасти, статистики и содржини на социјалните мрежи.
За само неколку минути може да се видат најдобрите моменти, да се разбере тактиката и да се дознае приказната зад еден фудбалер или репрезентација.
Тоа го направи фудбалот подостапен.
Жените веќе не мора да бараат ничија дозвола за да влезат во светот на фудбалот, ниту да докажуваат дека знаат доволно за да имаат право на мислење.
Големите натпреварувања создаваат чувство на заедништво
На Светско или Европско првенство фудбалот излегува од спортските канали и станува дел од секојдневниот живот.
Натпреварите се гледаат во кафулиња, на плоштади, во домови и на работните места. Се испраќаат пораки во семејните и пријателските групи, се договара кој каде ќе гледа, се предвидуваат резултати и се расправа за судиите.
Во таква атмосфера, фудбалот не е само спорт. Тој е повод луѓето да бидат заедно.
За многу жени, гледањето фудбал не започнало како страст кон одреден клуб или репрезентација. Започнало како време поминато со таткото, партнерот, децата или пријателите.
Но со текот на времето, заедничката навика станува личен интерес.
Жената која првично седнала да го гледа натпреварот затоа што целото семејство било пред телевизорот, на следното првенство веќе сама го проверува распоредот.
Не затоа што мора, туку затоа што сака.
Македонските жени имаат свој однос со спортот
Македонија има долга традиција на силни спортистки, навивачки и жени кои активно ги следат спортските натпревари.
Жените отсекогаш биле присутни на трибините, во спортските сали и пред телевизорите. Разликата е што нивното присуство денес е повидливо и помалку се третира како исклучок.
Генерациите жени кои пораснаа со македонската кошаркарска и ракометна еуфорија веќе добро знаат што значи спортската припадност. Тие ги паметат преполните плоштади, доцните натпревари и утрата во кои цела држава разговараше за една одбрана, еден гол или една судиска одлука.
Фудбалот само го продолжува тој однос со колективната емоција.
Покрај тоа, денешната жена многу помалку ги дели интересите на „машки“ и „женски“. Таа гледа фудбал, вози автомобил, игра видеоигри, следи политика и зборува за економија без да се прашува дали некој ќе смета дека тоа не ѝ прилега.
Интересите повеќе не се делат според полот, туку според личноста.
И самите фудбалски приказни се променија
Современиот фудбал повеќе не ги прикажува играчите само како машини за постигнување голови.
Публиката денес ги знае нивните семејства, детства, борби, повреди, хуманитарни активности и патот од сиромашните населби до најголемите стадиони.
Фудбалерите станаа личности, а не само броеви на дресовите.
Приказните за играчите кои израснале во бегалски семејства, кои ја издржуваат целата фамилија или кои се вратиле по тешки повреди создаваат врска со публика која можеби не е опседната со статистиката, но ја препознава човечката страна на спортот.
Фудбалот денес се гледа и низ културата, модата, музиката, идентитетот и политиката. Тој зборува за миграцијата, националната припадност, расизмот, парите и социјалната нееднаквост.
Тоа е многу поширок простор од деведесет минути трчање по топка.
Женскиот фудбал го менува начинот на кој се гледа играта
Растот на женскиот фудбал во Европа и во светот има големо влијание и врз женската публика.
Кога девојките гледаат жени на теренот, како тренери, судијки, коментаторки и спортски аналитичарки, фудбалот повеќе не изгледа како затворен машки клуб.
Видливоста е важна.
Таа испраќа порака дека жената не мора да биде само придружник на мажот кој гледа фудбал. Таа може да биде навивач, експерт, новинар, тренер или играч.
Во Македонија женскиот фудбал сè уште не го добива вниманието што го заслужува, но глобалните натпреварувања покажуваат дека интересот постои кога женскиот спорт ќе добие професионална организација, медиумска видливост и сериозен пристап.
На мажите им пречи само додека жените не почнат да знаат повеќе
Има една интересна промена во многу македонски домови.
Додека жената само повремено го гледа натпреварот, нејзиното присуство се доживува како симпатично. Но кога ќе почне да ги знае составите, да ја предвидува замената или да забележува дека одбраната стои премногу високо, тогаш ситуацијата станува посериозна.
Старата машка територија почнува да се стеснува.
Веќе не може да се продава секоја гласна реакција како фудбалска експертиза. Жената може да праша зошто играчот шутирал наместо да додаде, зошто селекторот не реагирал порано или зошто судијата ја прекинал акцијата.
А можеби и ќе биде во право.
Тоа е веројатно и најважната промена. Жените не сакаат само да бидат прифатени како публика. Тие сакаат да бидат рамноправен дел од разговорот.
Фудбалот е емоција, а емоцијата нема пол
На крајот, причината зошто македонските жени сè почесто гледаат фудбал можеби е многу поедноставна од сите анализи.
Фудбалот е возбудлив.
Тој може за неколку секунди да предизвика радост, бес, надеж и разочарување. Создава чувство дека сите што го гледаат натпреварот во тој момент ја делат истата приказна.
Кога топката ќе тргне кон голот, никој не се прашува дали гледачот е маж или жена.
Сите го задржуваат здивот.
Македонските жени не почнале одеднаш да го сакаат фудбалот. Тие веројатно отсекогаш биле тука, само што долго време некој друг одлучувал кој има право да се нарече навивач.
Денес веќе не чекаат покана да седнат пред телевизорот.
Тие го земаат далечинскиот управувач, го отвораат распоредот и прашуваат нешто што одамна не треба да звучи необично:
Во колку часот почнува натпреварот?
