Skip to content
Пензиите на 70 до 80 отсто од осигурениците во вториот пензиски столб би можеле да бидат пресметани под законски утврдениот минимален износ, предупреди гувернерот на Народната банка, Трајко Славески.
Славески на социјалните мрежи сподели дел од интервју дадено во 2024 година, во кое се повикува на актуарски проекции за граѓаните што во следните години ќе почнат да се пензионираат преку двостолбниот пензиски систем.
Според него, голем дел од идните пензионери нема да акумулираат доволно средства за нивната пензија од првиот и вториот столб да го достигне минималниот законски износ.
Тој проценува дека државата повторно ќе мора да интервенира и да префрла осигуреници во првиот пензиски столб или преку Фондот на ПИОМ да ја надоместува разликата до минималната пензија.
Славески потсети дека слична интервенција била направена во 2019 година, кога околу 16.500 осигуреници, меѓу кои земјоделци и лица со бенефициран стаж, биле вратени од вториот во првиот столб. Со нив, според неговите податоци, во државниот фонд биле префрлени околу 40 милиони евра.
Како главен проблем тој го посочува начинот на кој е поставен вториот пензиски столб. Од вкупниот пензиски придонес од 18 отсто од бруто-платата, за членовите на двостолбниот систем 12 отсто остануваат во Фондот на ПИОМ, а шест отсто се пренесуваат на индивидуалните сметки во приватните пензиски фондови.
Славески тврди дека ваквиот модел создава долгорочен дефицит во државниот пензиски фонд, додека приватните друштва наплатуваат провизии и остваруваат добивки од управувањето со парите на осигурениците.
Тој ја критикува и инвестициската политика на пензиските фондови, оценувајќи дека голем дел од средствата се вложуваат во државни обврзници, кои носат помал ризик, но и ограничени долгорочни приноси.
Според годишниот извештај на МАПАС, на крајот од 2024 година во вториот столб имало 610.855 членови, а фондовите управувале со 162,85 милијарди денари. Речиси 65 отсто од нивните средства биле вложени во домашни државни хартии од вредност.
Славески одговорноста за воспоставувањето на моделот ја лоцира и кај Светската банка, тврдејќи дека пензиската реформа била прифатена како дел од условите поврзани со финансиски аранжман на почетокот од 2000-тите.
Сепак, законските правила предвидуваат право на најнизок износ на пензија за корисниците кај кои пензијата само од првиот столб или збирот од првиот и вториот столб е понизок од утврдениот минимум.
Тоа значи дека предупредувањето на Славески не мора да значи дека граѓаните законски ќе останат без минимална пензија, туку дека нивните акумулирани средства нема да бидат доволни и разликата ќе мора да ја покрива државниот пензиски систем.
Целосната актуарска анализа на која се повикува Славески не е приложена во објавата. Нејзиното јавно објавување би покажало колкав е реалниот ризик за идните пензионери и колкави дополнителни трошоци би паднале врз Фондот на ПИОМ и државниот буџет.
