Skip to content
Премиерот Христијан Мицкоски го претставува олеснувањето на гласањето за дијаспората како мост меѓу иселениците и татковината, но зад големите зборови за враќање на луѓето во Македонија се отвора и многу поконкретно политичко прашање: дали измените во Изборниот законик се прават за поголема демократија или за изборна математика пред следните циклуси?
Во телевизиско гостување, Мицкоски порача дека клучната цел на предложените измени е да се зајакне врската со иселениците и на долг рок да се создаде чувство дека тие повторно учествуваат во политичкиот живот на државата. Според него, електронското гласање треба да биде начин дијаспората да се почувствува како дел од Македонија, иако по различни причини заминала од земјата.
„Целта ни е нас да ги вратиме тие луѓе“, порача премиерот, тврдејќи дека не смее преку политички блокади да им се ускрати правото на иселениците да се чувствуваат како дома.
Но токму тука почнува спорот. Опозицијата предупредува дека електронското гласање отвора ризици за изборниот процес, додека власта тврди дека стравувањата од хакерски напади и изборен грабеж се неосновани. Мицкоски вели дека Владата е подготвена да разговара и за други модели, како гласање по пошта или преку писма, доколку крајната цел биде поголема излезност на иселениците.
Премиерот како пример ја посочи Австралија, каде македонските граѓани понекогаш треба да патуваат со часови за да гласаат во дипломатско-конзуларни претставништва. Според него, сегашниот систем е тежок за граѓаните, но и скап за државата, бидејќи изборниот процес во странство бара испраќање луѓе и сериозни финансиски трошоци.
Мицкоски упати остри критики кон СДСМ и Левица, обвинувајќи ги за лицемерие, опструкција и блокада на Изборниот законик преку илјадници амандмани. Тој тврди дека работните групи преговарале четири месеци, дека власта прифатила барања поврзани со финансирање кампањи и жалбени постапки, но дека блокадата почнала кога на маса дошло гласањето на дијаспората.
Сепак, најчувствителниот дел од неговото образложение е политичкиот мотив за цензусот на претседателските избори во 2029 година. Мицкоски предупредува дека без поголем број гласачи државата може да се соочи со неуспешни избори и притисок за промена на моделот за избор на претседател.
Токму оваа реченица ја менува тежината на целата дебата. Ако гласањето на дијаспората се олеснува за да се зајакне врската со иселениците, тогаш тоа е демократска тема. Но ако истовремено се гледа и како начин да се обезбеди цензус и да се контролира изборниот исход, тогаш станува збор за многу посериозна политичка пресметка.
Изборниот законик не е обичен закон што може да се турка со сила. Тој е правилникот по кој се добива и се губи власта. Затоа секоја промена, особено кога се однесува на гласање од странство, мора да биде технички безбедна, политички договорена и јавноста да има доверба дека не се отвора простор за злоупотреби.
Владата тврди дека останува отворена за преговори и дека сака Изборен законик што ќе ги вклучи препораките на ОБСЕ и ОДИХР, ќе ја зголеми излезноста и ќе ја врати дијаспората поблиску до државата. Но за тоа не се доволни само зборови за мостови, татковина и враќање дома.
Ако власта навистина сака европско решение, мора да обезбеди гаранции што ќе ги затворат сомнежите. Во спротивно, наместо мост кон дијаспората, Изборниот законик ќе изгледа како уште една партиска битка за правила што можат да ја решат следната изборна равенка.
