Skip to content
Светската економија засега покажува отпорност на шокот од војната на Блискиот Исток, но неизвесноста останува висока, а последиците врз енергијата, храната, трговијата и цените може да траат подолго, предупредуваат Меѓународниот монетарен фонд, Светската банка, Светската трговска организација и Меѓународната агенција за енергија.
Лидерите на четирите институции по заедничката средба оценија дека глобалниот систем не влегол во драматичен економски пад, но ударот од конфликтот е силно нерамномерен. Дел од економиите веќе бележат забавување на растот и повисока инфлација, додека најранливите земји се изложени на поголем притисок преку цените на горивата, храната, ѓубривата и транспортот.
Во соопштението се нагласува дека е потребен напредок кон решавање на конфликтот и повторно отворање на Ормускиот теснец, кој има клучно значење за глобалната енергетска трговија. Иако цените на горивата и ѓубривата се намалиле во споредба со претходната средба во јуни, енергетските пазари и транспортот на стоки и натаму се под притисок.
ММФ ја намали прогнозата за глобалниот економски раст во 2026 година на 3,0%, предупредувајќи дека ризиците остануваат поврзани со војната, трговските поделби и можните корекции на пазарните очекувања околу вештачката интелигенција. За 2027 година се очекува растот повторно да забрза на 3,4%, но тоа и натаму е под просекот од 3,5% забележан во 2024 и 2025 година.
Послаба слика се очекува и кај светската трговија. Според прогнозите, растот на глобалната трговија треба да забави од 5% во 2025 година на 3,5% во 2026 година, пред можно закрепнување во 2027 година. Тоа покажува дека компаниите, транспортните рути и синџирите на снабдување сè уште се приспособуваат на повисоки трошоци, ризици во пловидбата и неизвесност околу енергетските испораки.
Централниот ризик останува енергијата. Повисоките цени на нафтата и гасот брзо се пренесуваат врз транспортот, производството, земјоделството и трошоците на живот. За земјите што увезуваат енергенси, тоа значи директен притисок врз буџетите на домаќинствата и врз трошоците на компаниите. За посиромашните земји, последиците се потешки бидејќи растот на цените на горивата и храната брзо се претвора во социјален и фискален проблем.
Четирите институции повикаа владите и меѓународната заедница да останат внимателни, да ја штитат слободата на пловидба и да работат на зајакнување на енергетската, прехранбената, трговската и економската отпорност. Во пакетот можни мерки се споменуваат поддршка за економско закрепнување, заштита на работните места и животниот стандард, подобрување на пристанишната инфраструктура и олеснување на трговијата.
Пораката од ММФ, Светска банка, СТО и IEA е дека светската економија досега го избегна најлошото сценарио, но не излезе од зоната на ризик. Војната на Блискиот Исток, Ормускиот теснец, енергетските цени и глобалната трговија остануваат поврзани точки на притисок што можат брзо да се пренесат од геополитиката кон секојдневните цени, работните места и економскиот раст.
