Skip to content
Стефан РИСТЕСКИ
Патриотизмот не ја плаќа киријата. Љубовта кон татковината не ја заменува правната држава.
Денес е Светскиот ден на населението. Уште еден датум на кој ќе слушнеме дека Македонија старее, дека се раѓаат сè помалку деца и дека младите заминуваат.
Но младите не исчезнуваат.
Ние ги испраќаме.
Ги испраќаме кога им нудиме плата со која не можат да платат кирија. Кога за работа е поважно кого познаваат отколку што знаат. Кога напредувањето зависи од партиска книшка, а не од трудот. Кога болницата, училиштето и институцијата не функционираат без врски и молби.
Потоа се чудиме зошто ги полнат авионите за Германија.
Бројките не оставаат простор за самоизмама. Светската банка проценува дека Македонија има околу 1,82 милиони жители, населението се намалува, а дијаспората брои повеќе од половина милион луѓе. Стапката на фертилитет е околу 1,5 дете по жена – далеку под нивото потребно за проста обнова на населението.
Но најсилната статистика не е во табелите. Таа е во празните куќи.
Во дворовите во кои тревата расте повисоко од оградата. Во селата во кои останаа само старите. Во семејствата што се собираат еднаш годишно, за Нова година. Во бабите и дедовците што ги гледаат внуците преку телефон.
Таа е и во училиштата.
На почетокот од учебната 2024/2025 година во основните училишта имало 180.627 ученици, за 0,8 проценти помалку од претходната година. Тоа не е само пад на една статистичка линија. Тоа се цели паралелки што ги нема. Наставници за кои нема часови. Училишта што полека ја губат причината да постојат.
Кога ќе се затвори училиштето, не исчезнува само една зграда.
Исчезнува можноста едно младо семејство да остане таму.
Потоа се затвора продавницата. Се укинува автобусот. Нема лекар. Нема аптека. Нема деца на улицата. Местото останува на картата, но животот полека се повлекува од него.
Политиката со години нè убедува дека проблемот ќе се реши со еднократна помош за новороденче, со кампања за повеќе деца или со повик младите да бидат патриоти.
Нема да се реши.
Луѓето не создаваат семејство поради владин слоган. Создаваат семејство кога имаат сигурна работа, покрив над главата, здравство на кое му веруваат и чувство дека утрешниот ден нема да биде полош од денешниот.
Патриотизмот не ја плаќа киријата.
Љубовта кон татковината не ја заменува правната држава.
И ниту една кампања нема да убеди млад човек да остане во систем во кој однапред знае дека некој со помалку знаење, но со подобри врски, ќе помине пред него.
Најопасната последица од иселувањето не е само тоа што ќе нè има помалку. Проблемот е кого губиме.
Ги губиме луѓето што треба да работат, да создаваат компании, да лекуваат, да предаваат, да плаќаат даноци и да го одржуваат системот. Во исто време, населението старее, а растат потребите за здравствена и социјална заштита.
Ќе имаме сè повеќе луѓе на кои им е потребна поддршка и сè помалку луѓе што можат да ја обезбедат.
Официјалните проекции предупредуваат дека до 2070 година населението може да се намали за околу 35 проценти – од приближно 1,8 милиони на едвај 1,2 милиони жители. Тоа не е пророштво. Тоа е насоката во која веќе се движиме.
Затоа, на 11 јули не треба повторно да прашуваме каде исчезнаа младите.
Знаеме каде се.
Работат во германските болници. Возат автобуси во Словенија. Градат во Швајцарија. Отвораат компании во Холандија. Ги растат своите деца во држави во кои веруваат дека правилата важат и утре.
Прашањето е зошто тоа не можеле да го направат дома.
Македонија не останува без млади поради некаква неизбежна природна несреќа. Таа ги губи поради долгогодишно лошо управување, уништена доверба и политика што се занимава со последиците, но одбива да ги допре причините.
Младите не бараат чуда.
Бараат нормална држава.
А додека не ја добијат, куферите ќе продолжат да се полнат, училниците да се празнат, а Македонија тивко да старее.
Не затоа што младите не ја сакаат.
Туку затоа што предолго чувствуваат дека таа не ги сака нив.
