Skip to content
На 11 август 1945 година жените во новоформирана Југославија официјално го добија уставното и законското право на глас. Историскиот чекор дојде по долгогодишната борба на жените за политичка и општествена рамноправност, во која значајна улога имаше Антифашистичкиот фронт на жените.
Правото на глас беше потврдено со изборното законодавство во август 1945 година, со што жените добија можност активно да учествуваат на изборите во ноември истата година. Со тоа тие за првпат добија можност не само да гласаат, туку и да бидат избрани во највисоките законодавни тела.
Борбата за политичка рамноправност се одвиваше уште во текот на Втората светска војна. Преку Антифашистичкиот фронт на жените, жените се организираа и активно учествуваа во народноослободителната борба, но и во изградбата на новите државни институции.
АФЖ претставуваше важен простор за политичко организирање на жените. Нивното учество во јавниот живот постепено ги рушеше дотогашните ограничувања што ги држеа жените надвор од политичките процеси.
На изборите во ноември 1945 година бил применет и посебен начин на гласање, познат како систем на „слепи кутии“. Тој бил наменет и за неписменото население, кое во тоа време било бројно, а овозможувал гласачите да го извршат изборот без да мораат да користат молив.
Со првите повоени избори, жените за првпат во историјата на регионот биле избрани во највисокото законодавно тело. Меѓу првите пратенички во Уставотворното собрание биле Митра Митровиќ и Цана Бабовиќ.
Политичката еманципација продолжила и со Уставот од 1946 година, со кој биле загарантирани и други права поврзани со рамноправноста. Меѓу нив биле еднаквата плата за еднаква работа, бесплатната и задолжителна основна настава и граѓанскиот брак пред државните органи.
Во рамките на активностите на АФЖ биле отворани и прашања поврзани со здравјето и репродуктивните права на жените. На јавните собири се разговарало за советувалишта за бремени жени, едукација за контрацепција и за опасностите од нелегалните абортуси.
Есента 1945 година жените масовно се вклучиле и во јавните политички дискусии. На предизборни конференции и собири, жени од различни средини јавно зборувале за државни и социјални прашања, што претставувало голема промена во однос на нивната дотогашна положба во јавниот живот.
Паралелно со политичките права, повоеното законодавство донело промени и во семејното право. Граѓанскиот брак бил поставен како доброволна заедница меѓу рамноправни сопружници, а жените добиле поширока правна и имотна самостојност.
Со тоа периодот по Втората светска војна донел значајни промени во политичката и правната положба на жените во Југославија, а 11 август 1945 година останува датумот кога нивното право на глас било официјално потврдено.
