Русија ја гради финансиската мрежа A7 за заобиколување на западните санкции

Финансиската платформа A7, воспоставена од Русија, се претвора во еден од клучните механизми за заобиколување на западните санкции и за создавање алтернативен систем за меѓународни плаќања. Според новинарско истражување на „The Wall Street Journal“, платформата, која почна со работа во 2024 година, веќе би можела да посредува во околу 20 проценти од руските плаќања во надворешната трговија, што би значело повеќе од 100 милијарди долари годишно.
Олександар ЛЕВЧЕНКО*

A7 практично се развива како руска „банкарска инфраструктура во сенка“, чија цел е да ја намали зависноста на Москва од западниот финансиски систем, особено од SWIFT и плаќањата во американски долари. Моделот комбинира класични финансиски инструменти, мрежа од посреднички компании во трети земји и механизми базирани на криптовалути.

Еден од клучните елементи на системот е рубљскиот стабилкоин A7A5, кој според достапните информации е покриен со депозити во санкционираната „Промсвјазбанк“ и може да се конвертира во USDT.

Во функционирањето на системот се вклучени компании и финансиски посредници во Киргистан, Обединетите Арапски Емирати, Хонгконг и други јурисдикции. Таквата структура овозможува да се прикрие руското потекло на плаќањата, да се заобиколат ограничувањата на западните банки и да се задржи пристап до меѓународните финансиски канали.

Според достапните информации, преку A7 не се вршат само плаќања за цивилни производи, туку и за стоки со двојна намена и компоненти кои потенцијално може да ги користи рускиот воено-индустриски комплекс.

Политичката и финансиската поддршка што руската држава ја дава на платформата укажува дека не станува збор за изолиран криптопроект. Меѓу структурите поврзани со A7 се споменува и „Промсвјазбанк“, банка насочена кон сервисирање на рускиот одбранбен сектор.

Во таа смисла, A7 треба да се гледа како дел од поширока стратегија на Кремљ за создавање паралелна финансиска инфраструктура која би можела да функционира надвор од традиционалните западни механизми.

Санкциите влегуваат во нова фаза

Откако водечките руски банки беа исклучени од системот SWIFT и беа воведени широки санкции како одговор на руската инвазија врз Украина во 2022 година, Москва се соочи со ризик од сериозни нарушувања во меѓународните трговски плаќања.

Како одговор, Русија забрзано почна да развива алтернативни механизми за плаќање преку трети земји, национални валути, криптоактива и мрежи од посреднички компании.

Појавата на A7 покажува дека рускиот финансиски систем се приспособува на санкциите побрзо отколку што традиционалните контролни механизми успеваат да реагираат.

Токму тука се наоѓа и главниот стратешки проблем. Санкциите насочени само кон одделни компании, банки или лица остануваат ограничено ефикасни доколку паралелно продолжуваат да функционираат посреднички канали во трети земји.

Поради тоа, меѓународните регулатори се соочуваат со потреба да преминат од претежно реактивен кон превентивен модел на контрола.

Тоа би значело порано откривање на нови платформи за плаќање, мрежи од фиктивни компании, криптовалутни инструменти и финансиски посредници кои можат да се користат за заобиколување на санкциите.

Посебно внимание би требало да се насочи кон јурисдикциите преку кои минуваат значителни количини руски плаќања.

Киргистан, Обединетите Арапски Емирати, Хонгконг и други финансиски центри ризикуваат да станат важни точки во руската инфраструктура за заобиколување на санкциите.

Без ефикасен надзор врз банките, финансиските компании и криптоплатформите во тие земји, санкцискиот режим постепено може да го губи својот ефект.

Оттука произлегува и можноста западните држави почесто да применуваат секундарни санкции кон финансиски институции и компании кои систематски овозможуваат функционирање на руските механизми за заобиколување на ограничувањата.

Подеднакво важна е брзата размена на информации меѓу финансиско-разузнавачките служби на различни држави, особено при идентификација на сомнителни трансакции и мрежи од меѓусебно поврзани компании.

Дополнителен предизвик претставува користењето меници, фиктивни фактури, компании основани за прикривање на вистинските сопственици и криптовалути.

Комбинацијата на овие инструменти овозможува создавање повеќеслојни финансиски синџири во кои е тешко да се утврди крајниот примач на средствата и да се докаже учеството на конкретни субјекти во шеми за заобиколување на санкциите.

Потенцијалното проширување на A7 и кон трговијата со злато, како и кон пазарите во Африка, Блискиот Исток и Латинска Америка, покажува дека проектот има долгорочни амбиции.

Москва практично се обидува да изгради финансиска инфраструктура која би била помалку зависна од доларот, западните банки и традиционалните меѓународни платни системи.

За Западот тоа значи дека санкциската политика не може да се сведе само на контрола и ограничувања. Потребна е и конкурентна економска понуда за земјите од Глобалниот југ.

Ако Русија и нејзините партнери нудат алтернативни канали за плаќање, додека западните држави нудат главно ограничувања, дел од земјите би можеле да имаат економски интерес да се приклучат кон новата паралелна инфраструктура.

Руската пропаганда и легитимитетот на санкциите

Паралелно со финансиските механизми, Кремљ води и информациска кампања насочена кон дискредитација на санкциската политика и создавање впечаток дека санкциите се незаконски или исклучиво политички мотивирани.

Руските медиуми редовно пласираат тврдења за „незаконитост“ и „неоснованост“ на санкциите, а во тие пораки често се цитира и Владимир Путин, кој ограничувањата ги опишува како „неиспровоцирани“.

Таквата реторика е дел од поширока стратегија чија цел е вниманието да се префрли од причините поради кои санкциите биле воведени кон нивните економски последици за Русија.

Првите големи меѓународни санкции против Русија беа воведени во 2014 година по анексијата на Крим и почетокот на војната во источна Украина.

По руската инвазија во февруари 2022 година, Европската Унија, САД, Велика Британија, Јапонија, Јужна Кореја, Австралија и други држави значително ги проширија рестриктивните мерки.

Нивната правна и политичка основа суштински се разликува од руската интерпретација.

Резолуцијата ES-11/1 на Генералното собрание на Обединетите нации ја осуди руската агресија врз Украина и побара прекин на употребата на сила. Руската инвазија ги прекршува основните принципи на Повелбата на ОН, меѓу кои суверенитетот, територијалниот интегритет и политичката независност на државите.

Во тој контекст, санкциите се инструмент на надворешната политика насочен кон ограничување на ресурсите со кои располага државата агресор за водење војна.

Нивната цел е и да и се отежне на Русија пристапот до напредни технологии, финансиски ресурси и опрема потребна за производство на оружје.

Важно е и тоа што санкцискиот систем на Европската Унија предвидува можност за судско оспорување.

Физичките и правните лица ставени на санкциски листи можат да ги оспорат одлуките пред судовите на ЕУ. Тоа е важна разлика меѓу европскиот санкциски систем и произволното воведување ограничувања во авторитарни системи.

Поради тоа, тврдењата дека санкциите против Русија се само „незаконски притисок“ го игнорираат контекстот, правната основа и причините поради кои биле воведени.

Тие се одговор на конкретни постапки на Русија, вклучително и агресијата врз Украина, окупацијата на делови од нејзината територија, масовните разурнувања и бројните злосторства врз цивилното население.

A7 го покажува новиот проблем за санкциската политика

Појавата и брзото ширење на A7 истовремено ги откриваат и ограничувањата на традиционалниот пристап кон санкциите.

Исклучувањето банки од SWIFT, замрзнувањето имот и директните санкции против компании и поединци и натаму се важни инструменти. Но тие сами по себе не гарантираат прекин на финансиските текови ако паралелно се создаваат нови канали за плаќање.

Главниот проблем повеќе не е само кого да се стави на санкциска листа.

Се поважно станува прашањето како навреме да се открие новата инфраструктура која се создава за заобиколување на санкциите.

A7 покажува дека Русија постепено преминува од барање поединечни начини за заобиколување на ограничувањата кон системско создавање паралелен финансиски екосистем.

Ако тој процес продолжи, сличните механизми би можеле да станат траен дел од меѓународната трговија и на долг рок да ја намалат ефикасноста на западните санкции.

Следната фаза од санкциската политика затоа веројатно ќе мора да опфати повеќе од проширување на листите со санкционирани субјекти.

Тоа подразбира превентивен финансиски надзор, построга контрола на посредничките јурисдикции, секундарни санкции, поголема координација меѓу финансиско-разузнавачките служби и поефикасен надзор врз криптовалутните канали.

Истовремено, западните држави ќе мора да понудат конкурентни финансиски и економски механизми за соработка со земјите од Глобалниот југ.

Во спротивно, санкцискиот притисок може да има и непланиран ефект, да ја забрза изградбата на алтернативен меѓународен финансиски систем кој постепено ќе ја намалува зависноста од традиционалните западни финансиски инструменти.

*Олександар ЛЕВЧЕНКО e поранешен украински амбасадор во Хрватска и Босна и Херцеговина