Skip to content
Администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп испратила до земјите членки на НАТО прашалник со кој, меѓу другото, се проценува нивната политичка усогласеност со Вашингтон, објави „Блумберг“. Проценката доаѓа во период кога Пентагон ја преиспитува распределбата на американските сили во Европа и разгледува натамошно намалување на дел од воените капацитети на континентот.
Според документот што го видел „Блумберг“, од сојузниците се бара да одговорат дали јавно ја поддржувале американската надворешна политика, дали поставувале ограничувања за користењето на нивните воени бази од американските сили и дали таквите ограничувања би можеле да бидат укинати.
Вашингтон се интересира и дали земјите купуваат оружје и воена опрема од американски производители и дали се спротивставиле на европски правила со кои при набавките би им се давала предност на компании од Европа. Во документот се опфатени и политички прашања околу кои во последните месеци се појавија сериозни разлики меѓу Трамп и дел од европските сојузници, меѓу нив американската војна со Иран и политиката кон Венецуела.
Едно од прашањата, според објавените детали, е дали конкретната земја покажала усогласеност со американскиот пристап што администрацијата го опишува како „силно, јасно и мирно“. Дел од дипломатите во НАТО ваквиот пристап го доживуваат како обид американската воена поддршка да се поврзе не само со издвојувањата за одбрана и воените способности, туку и со политичката блискост со администрацијата на Трамп.
Прашањето за „лојалноста“ не се појавува првпат. Трамп во јуни јавно изјави дека од европските сојузници сака токму лојалност, откако дел од членките на НАТО одбија да се вклучат во американските операции против Иран или поставија ограничувања за користење на нивните бази. „Не ни требаат нивните пари, не ни треба ништо. Само сакам лојалност“, изјави тогаш американскиот претседател.
Паралелно со политичките несогласувања, веќе започна и прераспределба на американските сили во Европа. САД најавија повлекување на околу 5.000 војници од Германија, додека Трамп подоцна најави дополнителни 5.000 американски војници за Полска. Конгресната истражувачка служба забележа дека дел од одлуките за американското воено присуство можат да бидат поврзани и со ставот на администрацијата кон владите на земјите домаќини.
Пентагон во меѓувреме спроведува поширока ревизија на американското воено присуство во Европа, која треба да понуди повеќе можни модели за идното распоредување на силите. Вашингтон подолго време бара европските сојузници да преземат поголем дел од товарот за сопствената одбрана, додека американските воени приоритети постепено се пренасочуваат и кон Индо-Пацификот и Кина.
За Македонија темата е директно значајна бидејќи од 2020 година е членка на НАТО. Според известувањето на „Блумберг“, прашалникот е испратен до членките на Алијансата, но засега нема јавно објавени информации какви одговори доставила македонската страна или дали Вашингтон има конкретни забелешки за политиката на Скопје.
Новата американска проверка отвора пошироко прашање за иднината на НАТО. Досега основата на Алијансата беше колективната одбрана меѓу земји кои не мора секогаш да имаат идентични ставови за секоја надворешнополитичка тема. Сега, според информациите на „Блумберг“, во американската проценка на сојузниците покрај воените способности, трошоците и инфраструктурата влегува и нивниот однос кон политиките на администрацијата во Вашингтон.
