Skip to content
Септември не е само месец за собирање на летниот род. Почвата сè уште е загреана, дневните температури овозможуваат брзо никнување, а посвежите ноќи им одговараат на зеленчуците што не ја поднесуваат големата летна жештина. Со правилен избор на семе, дел од нив може да стигнат за берба уште во октомври.
Најдобар избор се културите со кратка вегетација и поголема отпорност на пониски температури. Морковот, ротквиците, репата, зелената салата, цвеклото, спанаќот и руколата може да се посеат директно во градината, во подигнати леи, па дури и во поголеми саксии на балкон.
Времето на сеидбата, сепак, е важно. Растенијата посеани во првата половина од септември ќе имаат повеќе сончева светлина и подолг период за развој. Колку подоцна се сее, толку е поголема веројатноста бербата да се одложи или растенијата да мора да се заштитат од мраз.
- РОТКВИЦИ
Ротквиците се меѓу најбрзите и наједноставните зеленчуци за есенско одгледување. Семето се сее директно во почвата, а кај брзорастечките сорти првата берба може да започне по три до пет недели.
Наместо целото семе да се посее одеднаш, подобро е да се сее во помали количини на секои седум до десет дена. Така свежи ротквици ќе пристигнуваат постепено, наместо целиот род да биде подготвен во исто време.
Почвата треба да биде растресита и постојано умерено влажна. Недостигот од вода може да ги направи корените тврди, шупливи или премногу лути.
- СПАНАЌ
Спанаќот добро ги поднесува пониските есенски температури, а прекумерната летна жештина често му пречи повеќе од студот. Посеан на почетокот од септември, може да даде млади листови подготвени за берба за приближно еден месец.
Најдобро успева во растресита и добро дренирана почва збогатена со компост. Потребно му е редовно наводнување, особено додека семето никнува и растенијата го развиваат првиот сет листови.
Наместо да се откорне целото растение, може да се берат само надворешните листови. Средишниот дел ќе продолжи да расте и ќе овозможи уште неколку берби.
- РУКОЛА
Руколата е практичен избор и за градината и за балконските саксии. Брзо никнува, не бара многу простор и може да се бере приближно четири до шест недели по сеидбата.
Свежите листови се собираат постепено, додека се млади и нежни. Ако се остават предолго, стануваат поцврсти и добиваат посилен, полут вкус.
Руколата може да се сее во помали количества на секои две недели. На тој начин, наместо една кратка берба, домаќинството може да има свежи листови во поголем дел од есента.
- ЗЕЛЕНА САЛАТА
Зелената салата подобро расте кога деновите се умерено топли, а ноќите посвежи. За септемвриска сеидба треба да се изберат брзорастечки лиснати сорти, наместо видови на кои им е потребно долго време за да формираат голема и цврста главица.
Младите листови може да се сечат кога ќе достигнат употреблива големина, без да се отстрани средишниот дел од растението. Со ваквиот начин на берење салатата повторно пушта листови и може да даде повеќе последователни берби.
Растот значително се забавува со скратувањето на денот. Затоа салатата посеана на почетокот од септември ќе пристигне многу порано од онаа посеана во последната седмица од месецот.
- РЕПА
Репата е отпорна на студ и добро се вклопува во есенската градина. Ако се посее во првите денови од септември, коренот може да биде подготвен за употреба во текот на ноември.
Предноста е што може да се користат и младите листови и коренот. Листовите се берат постепено, но не треба да се отстранат премногу одеднаш, бидејќи преку нив растението создава храна за развој на коренот.
При подоцнежна сеидба, растенијата најверојатно ќе треба да се покријат со агротекстил. Бербата во тој случај може да се помести кон крајот на годината или почетокот на зимата.
- ЦВЕКЛО
Цвеклото посеано во септември обично може да се бере по 55 до 70 дена. Бидејќи есенските денови постепено се скратуваат, корените можеби нема да достигнат големина како кај пролетната сеидба, но може да се добие младо и нежно цвекло.
За побрз раст треба да се избере сончево место, со растресита, плодна и добро дренирана почва. Додавањето зрел компост пред сеидбата ќе обезбеди хранливи материи без задржување премногу вода околу коренот.
Може да се користат и младите листови, но умерено, за да не се запре развојот на подземниот дел.
- МОРКОВ
Морковите посеани во септември може да пристигнат за берба по приближно 50 до 75 дена, зависно од сортата, температурите и условите во почвата. Најсоодветни се брзорастечките и пократките сорти.
Почвата мора да биде длабока, растресита и без поголеми камчиња, бидејќи тврдите пречки предизвикуваат коренот да се разгранува и деформира. Подигнатите леи и подлабоките саксии се добра можност кога земјата во градината е тешка и збиена.
Морковите можат да останат во почвата и во постуден период, но пред посилен мраз површината треба да се заштити со слој прекривка или агротекстил.
Што е најважно за септемвриската сеидба?
Иако температурите се пониски отколку во јули и август, почвата може брзо да се исуши, особено во првата половина од септември. Новопосеаните леи треба редовно да се наводнуваат со умерено количество вода, без да се создаваат барички.
Во потоплите јужни региони сезоната на растење трае подолго, додека во повисоките и постудените места сеидбата треба да започне порано. Таму каде што постои опасност од ран мраз, салатата, спанаќот, репата и другите млади растенија може да се заштитат со агротекстил или ниски пластеници.
Податоците на градинарските експерти покажуваат дека брзорастечките лиснати и коренести зеленчуци можат да ја продолжат сезоната на берба длабоко во есента, а со соодветна заштита дел од нив може да останат во градината и во почетокот на зимата.
