Skip to content
Македонската индустрија во јули произведе повеќе отколку пред една година, но растот не е рамномерно распределен. Неколку преработувачки гранки го повлекоа вкупниот индекс нагоре, додека термоенергетското производство и вадењето јаглен останаа длабоко во минус.
Индустриското производство во Македонија во јули 2026 година било за 1,3 проценти повисоко отколку во истиот месец минатата година. Позитивната бројка, сепак, прикрива големи разлики меѓу секторите и отвора прашања за состојбата во енергетскиот дел од домашната индустрија.
Податоците на Државниот завод за статистика покажуваат дека преработувачката индустрија пораснала за 3,4 проценти и успеала да го надомести падот од 5,9 проценти во рударството и од 19,5 проценти во снабдувањето со електрична енергија, гас, пареа и климатизација.
Кај главните индустриски групи разликата е уште поизразена. Интермедијарните производи, без енергијата, пораснале за 9,2 проценти, а нетрајните производи за широка потрошувачка за 3,1 процент. Енергијата, пак, паднала за 22,2 проценти. Намалување има и кај капиталните производи од 2,9 проценти и кај трајните производи за широка потрошувачка од 9,9 проценти.
Неколку гранки го носат целиот раст
Најголем годишен скок во јули има кај производството на други неметални минерални производи – дури 85 проценти. Следуваат останатата производствена индустрија со раст од 65,7 проценти, тутунските производи со 47,7 проценти, преработката на дрво со 47,2 проценти и фармацевтските производи со 15,6 проценти.
Производството на пијалаци е зголемено за 14,1 процент, хемикалиите и хемиските производи за 10,7 проценти, а производите од гума и пластични маси за 3,7 проценти.
Високата стапка на раст, меѓутоа, не значи дека секоја од овие гранки има исто влијание врз вкупниот индустриски индекс. Нивниот придонес зависи од тежината што ја имаат во домашната индустрија. Токму затоа ДЗС како најважни двигатели на јулскиот раст ги издвојува пијалаците, фармацијата и неметалните минерални производи.
На спротивната страна е вадењето јаглен и лигнит, каде што производството е намалено за 38,2 проценти. Снабдувањето со електрична енергија, гас и пареа паднало за 19,5 проценти, производството на облека за 16,7 проценти, текстилот за 14,4 проценти, а производството на останата транспортна опрема за 9,3 проценти.
Пад има и кај хартијата, мебелот, кожарската и металната индустрија, како и кај производството на фабрикувани метални производи.
Јули е малку подобар од јуни, но со поинаква структура
Споредбата со претходниот месец дава поинаква слика. Пресметката направена врз индексите со иста базна година покажува дека вкупното индустриско производство во јули било за околу 0,6 проценти повисоко отколку во јуни.
Рударството на месечно ниво пораснало за околу 2,1 процент, а снабдувањето со електрична енергија, гас, пареа и климатизација за приближно 26,8 проценти. Преработувачката индустрија, и покрај годишниот раст, во однос на јуни забележала намалување од околу 0,7 проценти.
Тоа значи дека енергетското производство во јули делумно закрепнало во однос на претходниот месец, но останало значително под нивото од јули 2025 година. Месечната споредба не е сезонски приспособена, па врз неа влијаат побарувачката, режимот на работа на електраните, ремонтите и сезонските промени во индустриската активност.
Седум месеци раст и падови
Индустриското производство од почетокот на годината се движи без стабилен нагорен тренд. Во јануари падна за 6,6 проценти, во февруари за 4,2 проценти, по што во март порасна за 3 проценти, а во април за 7,6 проценти. Во мај повторно следуваше пад од 2 проценти, во јуни раст од 6,5 проценти, а во јули растот забави на 1,3 процент.
Станува збор за годишни споредби на секој месец со истиот месец од 2025 година, а не за непрекината месечна линија на раст.
Вкупниот резултат за периодот јануари–јули е раст од само 0,9 проценти. Во истиот период преработувачката индустрија пораснала за 1,7 процент, додека рударството е намалено за 3,4 проценти. Снабдувањето со електрична енергија, гас, пареа и климатизација е во минус од 4,1 процент, а енергетската индустриска група бележи пад од 6,4 проценти.
Термопроизводството ја објаснува енергетската слабост
Подеталниот извештај на МЕПСО дава важна трага за падот. Во јули електраните приклучени на преносната мрежа произвеле 283,9 гигават-часови електрична енергија, наспроти 409,9 гигават-часови во јули 2025 година. Тоа е годишно намалување од приближно 31 процент.
Најголемата разлика доаѓа од термоелектраните. Нивното производство се намалило од 281,3 на 144,6 гигават-часови, односно за околу 49 проценти. Хидроелектраните, спротивно, го зголемиле производството за околу 16 проценти, а обновливите извори приклучени на преносната мрежа произвеле приближно колку и пред една година.
Вкупното производство приклучено на преносната мрежа во јули било и значително под годишниот план за тој месец. Истовремено, тоа е повисоко од јунските 229,5 гигават-часови, што го потврдува месечното закрепнување прикажано и во индустриските индекси.
Овие бројки не ја откриваат целосната причина за падот. Од извештаите не може да се утврди колкав дел е последица на планирани ремонти, пониска побарувачка, расположливоста на термоблоковите, снабдувањето со јаглен или на производствени одлуки на ЕСМ.
Податокот за пад од 22,2 проценти не е доказ дека државата во јули останала без доволно електрична енергија, ниту дека поради него ќе се зголемат увозот или сметките за граѓаните.
МЕМО објави дека во јули нето-потрошувачката, без загубите во мрежата, изнесувала 440 гигават-часови, додека трансакциите од домашно производство достигнале 461 гигават-час. ЕСМ учествувала со 206 гигават-часови, агрегаторите со 155, независните производители со 71, а повластените производители со 29 гигават-часови.
Според МЕМО, домашното производство во однос на нето-потрошувачката во јули имало учество од 100 проценти. Овој податок има поширок опфат од извештајот на МЕПСО, бидејќи вклучува и производство кое не е директно приклучено на преносната мрежа.
За процена на подготвеноста за грејната сезона се потребни дополнителни податоци: кои термоблокови биле активни во јули, кои ремонти се завршени, колкави се резервите и производството на јаглен, каков е планот за работа до крајот на годината и дали се договорени дополнителни количини електрична енергија.
