Skip to content
Народната банка донесе одлука со која се менува начинот на кој се идентификуваат банкарските сметки во домашниот платен промет. Од 1 ноември 2026 година, сите национални платежни трансакции – оние што досега се извршуваа со класичниот, домашен формат на сметка – ќе мора да се иницираат, обработуваат и извршуваат исклучиво преку ИБАН (International Bank Account Number). Одлуката е дел од понатамошното усогласување на македонскиот платен систем со стандардите што важат во СЕПА-просторот.
За просечниот граѓанин ова звучи технички, но во пракса се работи за промена што ќе ја почувствува секој кој прави или прима банкарска трансакција во земјата – од плаќање сметка за струја, до трансфер на пари меѓу пријатели или исплата на плата.
Што всушност е ИБАН и што се менува
ИБАН е меѓународно стандардизиран формат на број на сметка, составен од букви и бројки, кој веднаш го идентификува не само сопственикот на сметката, туку и земјата и банката во која се води таа сметка. За Македонија, ИБАН има 19 знаци: почнува со кодот „MK“, проследен со контролни цифри, шифра на банката и самиот број на сметка.
До сега, ИБАН се користеше задолжително само кога некој праќа или прима пари од странство – меѓународен трансфер. За плаќања во земјава, банките и понатаму прифаќаа и класичен формат на сметка (обично 15-цифрен број кај повеќето домашни банки). Од 1 ноември, таа паралелна употреба престанува – ИБАН станува единствениот начин на идентификација на сметка, без разлика дали трансакцијата е домашна или прекугранична.
Пет практични работи што треба да ги знаете
1. Проверете си го ИБАН-от однапред. Секој клиент веќе има доделен ИБАН за својата сметка – најчесто испечатен на извод, во мобилната или интернет-банкарската апликација, или на дебитната картичка. Добро е однапред да го проверите и запишете, за да не ве изненади крајниот рок.
2. Ажурирајте ги трајните налози и автоматските плаќања. Ако имате поставено трајни налози за режиски трошоци (струја, вода, интернет, кредит), проверете со банката дали тие автоматски ќе бидат префрлени на ИБАН-формат или треба самите да ги ажурирате. Различните банки може да имаат различна процедура за миграција на постојните налози.
3. Информирајте ги оние на кои им плаќате редовно. Доколку имате мал бизнис, изнајмувате имот или примате редовни исплати од клиенти, известете ги навреме дека треба да го користат вашиот ИБАН, а не стариот број на сметка, откако ќе почне да важи новото правило.
4. Ажурирајте ги шаблоните во е-банкарството. Многу луѓе имаат зачувани „омилени“ или „чести“ примачи во апликациите за електронско и мобилно банкарство со стариот формат на сметка. Проверете дали тие автоматски се конвертираат во ИБАН или е потребно рачно да се внесат одново.
5. Внимавајте при плаќање фактури и наплатници. Компаниите и институциите постепено ќе ги менуваат бројот на сметка на своите фактури, изводи и наплатници со ИБАН-формат. Ако платите на стар број на сметка по 1 ноември, трансакцијата може да не биде реализирана или да биде одбиена од системот – затоа е важно да ја користите последната верзија на документот со точен ИБАН.
Зошто се воведува оваа промена
Одлуката на Советот на Народната банка е дел од поширока регулаторна рамка со која се усовршува конструкцијата на платежните сметки и се хармонизира со стандардите што важат во СЕПА-платниот простор. Целта е обезбедување усогласен и стандардизиран начин на идентификација на сметките, како во домашниот, така и во прекуграничниот платен промет – чекор што треба да ги намали грешките при внесување на број на сметка и да го олесни поврзувањето на македонскиот платен систем со европските платни инфраструктури.
Промената доаѓа паралелно со други чекори за модернизација на платниот систем во земјава, меѓу кои и најавата дека Македонија ќе воведе два паралелни системи за инстант-плаќања – еден преку КИБС (мобилната апликација „Стрела“) и еден преку Народната банка, засновани на европскиот TIPS модел.
Што треба да направите до 1 ноември
Најважната порака за граѓаните е едноставна: не чекајте го последниот момент. Проверете го својот ИБАН преку мобилната или интернет-банкарската апликација, ажурирајте ги трајните налози каде што е возможно, и информирајте ги деловните партнери или изнајмувачите на станови за новиот формат на сметка на кој треба да ви плаќаат. Доколку имате нејаснотии, банките се должни да обезбедат информации и поддршка за клиентите во преодниот период до влегувањето во сила на новото правило.
