Сиромаштијата останува висока, секој петти жител живее под прагот

Секое петто лице во Македонија живее под прагот на сиромаштија, покажуваат најновите податоци на Државниот завод за статистика за 2024 година. Стапката на сиромашни лица изнесува 21,9 проценти, пресметана според лаекенските индикатори, методологија усогласена со европските статистички стандарди.

Прагот на сиромаштија е поставен на 60 проценти од медијалниот еквивалентен приход. За самечко домаќинство тоа значи годишен приход од 178.286 денари, додека за четиричлено семејство со двајца возрасни и две деца под 14 години границата изнесува 374.400 денари годишно.

Податоците покажуваат дека државната поддршка има клучна улога во спречување на уште подлабока сиромаштија. Без социјалните трансфери и пензиите, стапката на сиромаштија би достигнала 39,4 проценти. Дури и кога пензиите се вклучени, но без другите социјални трансфери, сиромаштијата би изнесувала 24 проценти.

Најпогодени се децата и семејствата со повеќе деца. Кај лицата до 17 години стапката на сиромаштија достигнува 29,5 проценти, што е значително над националниот просек. Особено тешка е состојбата кај самохраните родители, каде 45,8 проценти од домаќинствата живеат под прагот на сиромаштија. Кај семејствата со три и повеќе деца, стапката е уште повисока и изнесува 54,8 проценти.

Вработеноста го намалува ризикот од сиромаштија, но не го отстранува целосно. Кај вработените лица стапката на сиромаштија изнесува 7,9 проценти, што покажува дека дел од луѓето и со плата не успеваат да излезат над прагот на сиромаштија. Кај невработените состојбата е далеку потешка, со стапка од 45,7 проценти.

Пензионерите имаат стапка на сиромаштија од 12 проценти, додека кај другите економски неактивни лица таа достигнува 38,5 проценти. Најниска сиромаштија е забележана кај домаќинствата со три или повеќе возрасни лица, каде стапката изнесува 9,5 проценти.

Нееднаквоста во распределбата на приходите останува значаен фактор. Коефициентот на Џини изнесува 29,2 проценти, а односот меѓу најбогатите и најсиромашните 20 проценти од населението е 5,2. Тоа покажува дека сиромаштијата не е само прашање на недостиг на приходи кај најранливите, туку и на поширока распределба на економските ресурси во општеството.

Бројките ја покажуваат зависноста на голем дел од населението од пензии, социјални трансфери и државна поддршка. Без тие механизми, сиромаштијата би била речиси двојно повисока, што ја отвора и пошироката дебата за висината на платите, поддршката за семејствата со деца, заштитата на самохраните родители и реалната куповна моќ на домаќинствата.