Skip to content
Дваесет и осум години. Толку требаа за Јужна Кореја, технолошки гигант и симбол на модерниот свет, да воспостави дипломатски однос со Македонија. Со Северна Кореја, режимот на Ким, тоа се случи за две години (1993). Ова не е грешка, туку приказна за тоа како геополитиката, а не идеологијата, знае да им донесе апсурдни ситуации на малите држави.
1993: Скопје потпишуваше со сите
По распадот на Југославија, младата македонска држава немаше време за суптилности. Секое ново признание значеше чекор понатаму од изолација, без разлика дали доаѓа од Вашингтон или Пјонгјанг. Во таа брза серија признавања, во 1993 година Скопје потпиша дипломатски односи и со Северна Кореја, една од најизолираните и најсанкционирани држави на планетата.
Во истиот период Скопје воспоставуваше односи и со Куба, а домашни коментатори повремено ја спомнуваат Македонија во исто “друштво” со Северна Кореја, Куба и Сирија кога зборуваат за нејзините најрани дипломатски врски – куриозитет што кажува многу за приоритетите на новата држава во тој момент, а речиси никогаш не се анализира сериозно.
Но, формален однос не значи блискост. Актуелни регистри на дипломатски мисии не бележат резидентна севернокорејска амбасада во Скопје, ниту македонска мисија во Пјонгјанг денес. Некои секундарни корејски извори спомнуваат можна македонска мисија во Пјонгјанг околу 1995 година, тврдење што не е потврдено од официјален македонски документ и треба да се третира како шпекулација.
Сеул чекал поради Атина, не поради Ким
Јужна Кореја не одбивала однос со Македонија поради сомнителност кон нејзините врски со Пјонгјанг. Проблемот бил сосема друг и сосема балкански. Спорот за уставното име на Македонија со Грција, членка на НАТО и ЕУ со право на вето врз секое проширување, тежел во секоја пресметка на јужнокорејската дипломатија. Сеулското МНР јавно го поврзало доцнењето токму со таа чувствителност.
Дури после Договорот од Преспа и нормализирањето на односите со Грција, се отвора и вратата за официјална соработка со Јужна Кореа. На 18 јули 2019, амбасадорите на двете земји во ОН потпишаа документ со кој формално се воспоставени дипломатски односи. Прв резидентен јужнокорејски амбасадор за Скопје беше акредитиран подоцна, во ноември 2023, кога претседателот Пендаровски му ги прими акредитивните писма.
Разликата од 26 години нема врска со идеолошка близина на Македонија кон диткаторот Ким, туку со спорот за името меѓу Грција и Северна Македонија.
14 Македонци од Северна Кореја
Попис 2021. Се попишале македонски граѓани од над 170 земји, од Малдиви и Маврициус до Антарктикот. Меѓу нив, точно 14 лица како своја локација ја навеле Северна Кореја.
Нема официјално објаснување. Нема имиња. Нема причина наведена во статистиката. Само број што не објаснува дали станува збор за дипломати, работници или туристи заглавени во момент на попис.
Знаеме за еден Македонец што влезе во најизолираната држава на светот
Единствениот детално документиран случај на македонски државјанин со лично сведоштво од Северна Кореја е патувањето на архитектот и светски патник Игор Џартовски, познат по посети на над 100 држави. Искуството е објавено во интервју за “Пат околу светот”, во декември 2020 година, единствен јавно достапен, првичен извор на македонски јазик за посета на Северна Кореја од домашен државјанин.
Патувањето не било индивидуално ниту спонтано. Секој странец влегува исклучиво преку авторизирана туристичка агенција, со однапред одобрена програма. Џартовски пристигнал преку Пекинг, со лет на Air Koryo до Пјонгјанг.
Маршрутата вклучувала метро во Пјонгјанг (со впечаток дека сцената можеби е делумно инсценирана за туристите), Палатата на Сонцето каде почиваат телата на Ким Ил-сунг и Ким Џонг-ил, недовршениот пирамидален хотел Рјуѓонг, демилитаризираната зона со Јужна Кореја и Масовните игри – стадионски спектакл со околу 100.000 изведувачи, главната причина за патувањето.
Движењето било под целосен надзор на локални државни водичи. Правилата вклучувале задолжителен поклон пред споменици на лидерите, забрана да се фотографираат нивните фигури “исечени” во кадар и забрана за селфија покрај монументите.
На хартија односи, во реалност санкции
Формалниот однос со Пјонгјанг денес постои само на хартија. Северна Македонија, како кандидат за ЕУ, целосно спроведува санкции на ОН против Северна Кореја. Финансиски рестрикции, транспортни контроли и извозно-увозни забрани, насочени кон спречување пристап на режимот до ресурси поврзани со оружје за масовно уништување. Секаква реална соработка со Пјонгјанг денес значи висок правен и меѓународен ризик за Северна Македонија.
Со Сеул, приказната е спротивна. Тазе односи, но со реален институционален развој – акредитиран амбасадор и отворен канал за политичка, технолошка и инвестициска соработка каква што со Пјонгјанг никогаш не била ниту замислена ниту планирана.
Целата разлика меѓу двете Кореи, гледано од Скопје, не се сведува на политиката на Ким. Се сведува на стар балкански спор со Атина и на брзината со која Балканот, 28 години подоцна, успеа да го надмине овој спор.
