Skip to content
Предложените измени на Законот за студентскиот стандард предвидуваат студентите што внесуваат или употребуваат алкохол во студентски дом да можат да добијат забрана за сместување во сите студентски домови во државата во траење од една до пет години.
Максималните пет години не би се изрекувале задолжително во секој случај, но предложената формулација дозволува и внесувањето алкохол да биде третирано како потешка повреда на куќниот ред.
Од уставноправен аспект, забраната за алкохол во студентски дом може да постои.
Тоа што консумирањето алкохол не е забрането за полнолетните граѓани не значи дека постои апсолутно право алкохол да се внесува и употребува на секое место. Студентскиот дом е институционално и колективно сместување во кое важат посебни правила за безбедноста, мирот, здравјето и заштитата на останатите станари.
На сличен начин, нешто што е законски дозволено во приватен стан може да биде ограничено во болница, училиште, работна просторија или друг јавен објект. Оттука, законодавецот може да оцени дека алкохолот не е дозволен во студентските соби и заедничките простории.
Но, правно дозволената забрана не значи дека секоја санкција за нејзино прекршување е автоматски уставна.
Главното прашање е пропорционалноста. Постои значителна разлика меѓу студент кој првпат внесол едно пиво и студент кој организирал масовна забава, го нарушувал редот, оштетувал имот или во алкохолизирана состојба бил насилен кон други лица.
Ако законот не прави јасна разлика меѓу овие ситуации, се создава можност однесување без конкретна штета да биде казнето слично како насилство, дрога или сериозно загрозување на безбедноста.
Уставот го поставува владеењето на правото како темелна вредност. Тоа бара законските одредби да бидат јасни и предвидливи, а санкциите да одговараат на тежината на прекршувањето. Граѓанинот мора однапред да знае не само што е забрането, туку и според кои критериуми се определува казната.
Распонот од една до пет години е особено тежок затоа што може да го опфати речиси целото траење на додипломските студии. За студент кој нема средства за приватна кирија, исклучувањето од сите студентски домови може фактички да значи и прекин на образованието.
Уставот не гарантира безусловно право на место во студентски дом, но го гарантира правото на образование и еднаквата достапност на образованието. Затоа санкција со толку сериозни последици мора да биде изречена само во јасно утврдена постапка, врз основа на докази и со образложение зошто поблага мерка не би била доволна.
Законот би бил поправичен ако предвидува постепени мерки. За прво внесување мало количество алкохол, без нарушување на редот, би можела да следува опомена. За повторување, гласни забави или вознемирување на станарите може да се предвиди привремено иселување. Повеќегодишна забрана би била пооправдана кога однесувањето е повторено или поврзано со насилство, закани, значителна штета или сериозно загрозување на другите.
Проблематично е и изедначувањето на алкохолот со наркотичните средства. Алкохолот е законски производ чија продажба и употреба се регулирани, додека поседувањето и употребата на определени наркотични средства може да претставуваат противправно дејствие. Тие можат да бидат забранети во студентски дом, но не мора да бидат третирани како правно и општествено идентични појави.
Посебно прашање е како ќе се утврдува дека студентот внел алкохол. Студентската соба е сопственост на установата, но за студентот претставува простор во кој живее и има разумно очекување на приватност.
Управата може да влезе при пожар, дефект, насилство или друга непосредна опасност. Сепак, произволното отворање плакари, торби и лични предмети без јасна процедура може да навлезе во уставно заштитената приватност. Законот и куќниот ред треба да определат кој може да врши контрола, под кои услови, дали се составува записник и какви права има студентот.
Тука се гледа и разликата меѓу етичките и правните вредности.
Етички, студентите имаат обврска да ги почитуваат цимерите, да не предизвикуваат бучава, насилство, притисок или небезбедна средина. Одговорното однесување е неопходно во секоја заедница.
Правно, сепак, не се казнува нечие однесување само затоа што некој го смета за неморално или несоодветно. За санкција се потребни јасна забрана, законски прибрани докази, право на одбрана, образложена одлука и казна што е соодветна на конкретниот прекршок.
Полнолетен студент може законски да консумира алкохол, но може да биде должен да го почитува правилото дека алкохол не се внесува во студентскиот дом. Во исто време, државата не смее прекршувањето на тоа правило да го користи како основа за непропорционално казнување.
