Skip to content
Во Северна Македонија, итно е потребна поголема политичка волја за надминување на моменталниот застој околу усвојувањето на уставните измени. Во сите околности, процесот ќе остане заснован на заслуги и цврсто поврзан со напредокот во основните принципи, особено владеењето на правото.
Ова го пренесува бугарската агенција БГНЕС, цитирајќи изјави на европратеникот Томас Вајц, известувачот за Северна Македонија во Европскиот парламент, во врска со нацрт-извештајот за Северна Македонија за 2025 година, кој ќе биде презентиран пред Комитетот за надворешни работи на Европскиот парламент (АФЕТ) на 26 февруари. Амандманите можат да се предложат до 6 март.
Се повикува „Европскиот совет јавно и недвосмислено да ја сигнализира својата намера брзо и безусловно да донесе позитивна одлука за премин во следната фаза од преговорите за пристапување со Северна Македонија, откако ќе бидат исполнети условите утврдени во неговите заклучоци од 18 јули 2022 година“. Исто така, се зема предвид и Договорот за добрососедство, пријателство и соработка меѓу Бугарија и Северна Македонија, потпишан во 2017 година.
Следните чекори се: презентирање на извештајот пред Комитетот за надворешни работи (AFET) на 26 февруари, преговори со сите политички групи во март и април, гласање во Комитетот AFET во мај и последователно гласање на пленарна седница пред летната пауза на ЕП.
„И покрај некои позитивни случувања, напредокот во агендата за реформи поврзана со ЕУ во клучните области како што се владеењето на правото, судските реформи и борбата против корупцијата останува недоволен. Унапредувањето на реформите за владеење на правото не е само од суштинско значење за приближување кон членството во ЕУ; тоа е исто така клучно за зајакнување на демократските институции кои ефикасно им служат на сите граѓани. Одржливиот пат кон членство во ЕУ зависи од враќањето на јавната доверба преку решителни реформи за владеење на правото, силни и независни медиуми, конструктивна меѓупартиска соработка и ефикасен парламентарен надзор. Постои итна потреба од поголема политичка волја за надминување на сегашниот застој околу усвојувањето на уставните измени. Во време на длабоки геополитички промени, Европа мора да застане заедно“, нагласи Томас Вајц.
„Северна Македонија ја има мојата целосна поддршка на нејзиниот пат кон ЕУ. Со нетрпение очекувам да изградам стабилно, конструктивно, проевропско, продемократско и проширувачко мнозинство за извештајот за време на претстојните преговори во Европскиот парламент“, додаде тој.
Во своето објаснување на текстот на извештајот, Томас Вајц вели:
„Не е постигнат напредок во однос на уставните измени поради загриженост за можни понатамошни блокади на билатерална основа или барања од соседна земја. Постои итна потреба од зголемена политичка волја од двете страни за надминување на овој ќорсокак. Во време на длабоки промени во меѓународниот поредок што Европа ги знае – особено во однос на агресивната војна на Русија против Украина, невидената неизвесност околу иднината на трансатлантскиот сојуз и пошироките закани за меѓународниот поредок заснован на правила – од суштинско значење е Европа да остане обединета. Нема простор за двосмисленост. Наспроти оваа геополитичка позадина, може да се појават можности за нов импулс и забрзување на процесот на пристапување. Овој процес во сите околности ќе остане базиран на заслуги и цврсто поврзан со напредокот врз фундаменталните принципи, особено владеењето на правото. Затоа е од суштинско значење сите политички засегнати страни во Северна Македонија, особено владата и пратениците од владејачкото мнозинство, да го сфатат ова чувство на итност и без понатамошно одложување да почнат да испорачуваат опипливи, веродостојни и реални резултати во овие клучни области.
Нацрт-извештајот треба да се гледа како почетна точка за преговори, но не ги вклучува сите прашањата што ќе бидат опфатени во конечниот извештај што треба да го усвои Европскиот парламент. Документот ја нагласува потребата од „политичка посветеност, вклучително и за потребните уставни амандмани, конструктивна меѓупартиска соработка и ефективна парламентарна контрола, за да се постигне напредок на патот на реформите“. Во него се повикува на доследна посветеност на дијалогот и соработката со соседните земји. Се поздравува напредокот во Коридорите 8 и 10, но се посочува на потребата од повеќе инвестиции во транспортот, енергетската инфраструктура и законодавството за животна средина.
Во извештајот се повикува на спроведување на преостанатите препораки на ОБСЕ/ОДИХР и Венецијанската комисија. Исто така, се повикува на поголема транспарентност во финансирањето на политичките партии и политичкото рекламирање.
Со загриженост се забележува концентрацијата на сопственост на медиумите. Се изразува загриженост за дезинформативните кампањи што ги доведуваат во прашање демократските вредности и целта на земјата за членство во ЕУ.
Нагласена е потребата од продолжување на работата за подобрување на состојбата на немнозинските заедници, вклучително и во однос на употребата на јазиците, како и за борба против дискриминацијата и промовирање на различноста.
Се изразува загриженост дека судството, независноста на судовите и обвинителите, како и напорите за зајакнување на владеењето на правото и антикорупциските рамки не напредувале доволно.
Со загриженост се забележува дека не е постигнат никаков напредок во спречувањето и борбата против корупцијата и дека корупцијата останува широко распространета во многу области.
Се нагласува важноста на прекуграничните врски, како што се коридорите 8 и 10 од Трансевропската транспортна мрежа (TEN-T).
Се повикува на доследна посветеност на дијалогот и соработката со соседните земји со цел зајакнување на регионалната стабилност и промовирање на меѓусебната доверба.