Skip to content
Десетици Инстаграм профили на албански активисти, новинари и опозициски политичари се блокирани или ограничени поради речиси 100-дневните протести против плановите за изградба на луксузен одморалиште на јужниот брег на Албанија, поврзано со Џаред Кушнер, зетот на американскиот претседател Доналд Трамп.
Протестното движење, познато како „Револуција на Фламинго“, првично беше насочено против проект за луксузен туристички комплекс поддржан од Кушнер, сопругот на Иванка Трамп. Демонстрациите подоцна прераснаа во поширока кампања со која се бара оставка од целата албанска влада и премиерот Еди Рама.
Случајот со блокираните профили предизвика реакција и на европско ниво. Италијанскиот член на Европскиот парламент, Сандро Гоци, ја повика Мета веднаш да ги објасни своите постапки.
„Кога десетици опозициски и активистички профили поврзани со истото протестно движење исчезнуваат речиси истовремено, не можеме едноставно да претпоставиме дека станува збор за технички проблем“, рече Гоци. Тој побара Мета да ги разјасни причините за блокирањето и ја нагласи важноста на случајот за земја како Албанија, која се стреми кон членство во Европската Унија.
Социјалните мрежи станаа главна алатка на демонстрантите. Преку Инстаграм, граѓаните и новинарите пренесуваат информации во реално време, ги мобилизираат учесниците во демонстрациите и објавуваат снимки од судирите со полицијата.
Сепак, во последните недели, голем број корисници добија известувања за наводни повреди на авторски права, а дел од содржината што ја објавија беше отстранета. Други сметки беа привремено ограничени или трајно затворени.
Засегнатите корисници категорично ги отфрлаат обвинувањата дека ги прекршиле правилата на Инстаграм. Според нив, известувањата за авторски права се поврзани со видеа и фотографии што самите ги снимиле или создале.
Невладината организација за заштита на дигиталните права Repro Uncensored објави дека анализирала стотици вакви случаи и не пронашла никакви прекршувања на стандардите на заедницата на платформата.
Според основачот на организацијата, Марта Димитрату, постои повторувачки модел во кој сметките се цел на повеќекратни пријави за повреда на авторски права, а потоа платформата ги ограничува или оневозможува пред да утврди дали пријавите се валидни.
„Некои сметки биле цел на повеќекратни напади, а новите сметки создадени по суспензијата исто така биле оневозможени“, рече Димитрату.
Мета рече дека ги разгледува преземените мерки против засегнатите сметки. Компанијата веќе ги врати некои од нив откако утврди дека биле отстранети по грешка.
Мета, матичната компанија на Инстаграм и Фејсбук, се извини за непријатностите и рече дека корисниците можат да поднесат жалба против одлуките за блокирање ако сметаат дека нивните сметки се неправедно ограничени.
И покрај повторното воспоставување на некои сметки, други корисници продолжуваат да се соочуваат со ограничувања за преноси во живо и соработка со други креатори на содржини. Некои велат дека биле жртви и на таканаречените „скриени забрани“, во кои нивните објави достигнуваат значително помал број корисници без јасно известување.
Меѓу засегнатите е Агрон Шехај, член на албанскиот парламент и лидер на опозициската партија Мундезија. Неговиот профил беше деактивиран во среда навечер. Шехај за Политико изјави дека нејасните правила за блокирање и отстранување сметки би можеле да се користат за потиснување на критичките гласови. „И токму тоа го гледаме сега: преку ноќ, стотици сметки што ги поддржуваат протестите и повикуваат на оставка на премиерот Еди Рама беа затворени“, рече тој.
Самиот Рама ги негираше обвинувањата дека неговата влада имала каква било врска со блокирањето на сметките. „Да бидам апсолутно јасен: ние немаме апсолутно никаква врска со деактивирањето или ограничувањето на кој било профил на социјалните медиуми, ниту пак имаме технички капацитет да спроведеме таква операција“, напиша албанскиот премиер на платформата X.
„Нова ера на дигитална репресија“
Меѓу засегнатите е и албанско-британскиот готвач Арјан Кочи, кој го користи Инстаграм за објавување снимки, видеа и интервјуа од беспилотни летала. Тој вели дека неговата содржина достигнува повеќе од 55 милиони прегледи месечно. Кочи рече дека околу 1 часот наутро во четврток, неговиот профил „Ари Шејди“ бил затворен без предупредување или е-пошта од платформата.
„Потоа ги барав моите други пријатели и сите беа блокирани во исто време – сите во 1 часот наутро“, рече тој. Новинарката Алесија Бурнази го идентификуваше Инстаграм како главен канал преку кој Албанците добиваат информации за протестното движење. Таа го нарече она што се случува „нова ера на дигитална репресија“. Бурнази почна да доживува ограничувања и отстранување на нејзината оригинална содржина на 19 август, откако ги покриваше протестите речиси три месеци.
Активистите ја обвинија албанската влада дека стои зад блокирањето на сметките. Сепак, Repro Uncensored нагласи дека не биле во можност самостојно да утврдат таква врска. Организацијата, сепак, изјави дека има причини да се сомнева во „координирана кампања за замолчување на активистите и отстранување на критична политичка содржина од социјалните медиуми“.
Во меѓувреме, Европската демократска партија испрати официјално барање до Мета за разјаснување на причините за блокирањето и затворањето на сметките. Партијата сака да знае дали дејствијата се резултат на координирано масовно известување или воспоставени организирани обиди за манипулирање со механизмите за известување за содржини. Гоци го покрена прашањето и пред Европската комисија преку пратеничко прашање, барајќи итно разјаснување на случајот.
Според него, слободата на изразување и заштитата на демократските институции се особено важни за Албанија во контекст на аспирациите на земјата за членство во Европската Унија. „Членството во Европската Унија не е само економска интеграција: тоа значи заштита на демократијата, владеењето на правото и правото на граѓаните и опозициските сили слободно да зборуваат“, рече Гоци.
Во својот одговор на платформата X, Еди Рама повторно ги отфрли обвинувањата и ја нападна партијата на Гоци, опишувајќи ги нејзините изјави како „ниска форма на пропаганда“ што ја шират „луѓе што се претставуваат како европски демократи“.
Случајот со блокирани сметки покренува дополнителни прашања за улогата на главните дигитални платформи во политичките протести, транспарентноста на процедурите за модерирање на содржините и можноста механизмите за пријавување да се користат на координиран начин за ограничување на политичкиот говор.
