Може ли деканот Ѓокиќ да биде српскиот Петер Маѓар?

Во сенка на растечките антивладини протести во Србија, се отвора прашањето дали ректорот на Белградскиот универзитет, Владан Ѓокиќ, може да се профилира како фигура слична на Петер Маѓар во Унгарија, симбол на отпор против власта и потенцијален катализатор за политички промени.

Според анализата на Радио Слободна Европа, Ѓокиќ во изминатиот период се наметна како еден од клучните јавни гласови во Србија, особено поради неговата отворена поддршка на студентските протести и одбраната на автономијата на универзитетот. Во услови на засилени тензии меѓу академската заедница и власта, неговите настапи добиваат политичка тежина, иако самиот не се декларира како опозициски лидер.

Протестите во Србија, кои започнаа како студентски движења и прераснаа во поширок граѓански отпор, создадоа простор за појава на нови општествени фигури. Српски антикорупциски протести веќе со месеци ја потресуваат политичката сцена, со блокади, маршеви и судири со властите, што дополнително ја засилува потребата од нов тип лидерство.

Во таа насока, Ѓокиќ се разликува од класичните опозициски политичари – доаѓа од академската сфера и ја гради својата позиција врз кредибилитет, институционален отпор и јавна поддршка. Неговата улога, според анализата, повеќе наликува на симболичен лидер на отпорот, отколку на класичен политички актер.

Сепак, клучната разлика со Маѓар останува. Унгарскиот политичар веќе отворено влезе во политичка битка со јасна амбиција за власт, додека Ѓокиќ засега не покажува такви намери. Напротив, тој јавно нагласува дека на Србија не ѝ е потребен „сезнаечки лидер“, туку систем базиран на стручност и институции.

Но, во една изјава непосредно по настаните на Филозофскиот факултет, тој рече дека доколку студентите и граѓаните од него побараат некој ангажман, тој е подготвен да го прифати.

„Таа тупаница е еден вид ветување, еден вид доследност дека ќе истраеме на нашиот пат. Сè уште не знаеме кога и какви избори ќе има. Она што го знаеме е дека јас не се пријавив и не агитирав како некој кој има политичка амбиција да биде политички лидер. Јас сум професор на Универзитетот, ректор на Универзитетот. Сепак, во ситуација кога универзитетот е нападнат, кога полицијата упаѓа на универзитетот, кога граѓаните чекаат пред него, имам обврска да им одговорам и на некој начин да се обратам до нив. Доколку студентите и граѓаните од мене побараат некој ангажман, јас сум подготвен да го прифатам“, рече тој.

Дополнително, притисоците врз него се зголемуваат – од политички напади до повици за истраги – што укажува дека власта го препознава како влијателна фигура во актуелната криза.

Анализата на Радио Слободна Европа заклучува дека Ѓокиќ може да биде „српски Маѓар“ само во симболична смисла – како лице на отпорот и канал за артикулација на незадоволството. Но, без директен политички ангажман, неговата улога засега останува во рамките на академски и општествен авторитет, а не на алтернативен политички лидер.

Прашањето, сепак, останува отворено: дали во услови на продлабочена политичка криза, ваквите фигури ќе останат глас на протестите – или ќе направат чекор кон директна политичка сцена.