Skip to content
Српското Министерство за труд, вработување, ветерани и социјални работи исплатило речиси 1 милион евра на организации на ветерани од почетокот на 2025 година, од кои некои се поврзани со проруски структури. Ова е според истражувањето на Радио Слободна Европа/Радио Либерти.
Анализата на одлуките за финансирање објавени од министерството покажува дека околу 70 здруженија добиле средства во рамките на последните три конкурсни постапки, со кои се финансирани вкупно над 300 проекти. Според последниот повик, кој заврши во јуни 2026 година, околу 340.000 евра биле распределени меѓу повеќе од 130 организации.
Сепак, јавните информации се ограничени за голем дел од финансираните иницијативи. Одлуките на министерството не содржат детали за содржината, целите и очекуваните резултати од проектите. Извештаите за нивното спроведување не се објавени, а министерството не доставило такви документи до РСЕ/РЛ.
Меѓу главните корисници е здружението „Завичај“, предводено од Ненад Абрамовиќ, пратеник од Српската напредна партија (СПП). Во 2026 година, организацијата доби околу 3.500 евра за проектот „Во спомен, под едно знаме“, откако доби над 11.000 евра за две други иницијативи во 2025 година.
Абрамовиќ не даде детали за спроведувањето на проектите. Според него, активностите вклучувале патриотски вечери на поезија и патувања во Косово и Република Српска. Тој ги опиша прашањата на РСЕ/РЛ како „обид за дискредитација на патриотските сили“.
Друг корисник е Здружението на ветерани од Кошаре, чиј претседател Иван Антиќ е и пратеник од СПП. Од почетокот на 2025 година, организацијата добила над 15.000 евра, главно за иницијативи поврзани со сеќавањето на Првата светска војна.
Меѓу финансираните организации се и структури со врски со Русија
Дел од јавното финансирање стигнало и до организации со врски со Русија. Здружението „Велика Руска Матица“, основано во 2024 година и предводено од Милан Старовиќ, татко на сегашниот министер за европски интеграции Немања Старовиќ, доби околу 1.700 евра за прв пат во јуни 2026 година. Организацијата, која наведува дека нејзина цел е зајакнување на српско-руските односи, има намера да ги искористи средствата за објавување книга за Русите погребани во Нови Сад.
Здружението на ветерани од специјалните полициски единици (ПЈП) доби околу 14.000 евра во последните три конкурсни постапки. Во 2026 година, организацијата се приклучи на „Божјето братство“, меѓународна организација на ветерани со седиште во Москва, основана од Борис Громов, поранешен руски политичар кој е под санкции од Украина и Канада.
Новоформираните здруженија исто така добиваат средства
Меѓу примателите на средства се и организациите кои се основани непосредно пред објавувањето на конкурсите. Центарот за ветерани и социјални работи во Смедерево беше регистриран само две недели пред последниот повик за проекти, но сепак доби 4.000 евра за иницијатива насловена како „Во чест на хероите од агресијата на НАТО“. Здружението „Искра за единство“, основано во август 2025 година, исто така доби 4.000 евра.
Некои од организациите немаат свои веб-страници, а нема доволно јавно достапни информации за да се овозможи проверка на спроведувањето на финансираните проекти. Некои здруженија неодамна додадоа „заштита на ветераните“ во своите статути, иако ова не е меѓу нивните главни активности. Практиките предизвикаа и критики кај претставниците на заедницата на ветерани, кои зборуваат за постоење на „фиктивни“ здруженија кои добиваат јавни средства.
Новица Тодосијевиќ, раководител на Академијата на српските витези од Видовдан, која доби над 4.000 евра за организирање собир во Рума, признава дека „многу“ организации на ветерани се фиктивни. Тој вели дека неговата организација објавува информации за тоа како ги троши средствата што ги добива.
Истражувањето на РСЕ/РЛ, исто така, ги доведува во прашање механизмите за контрола на трошењето на околу 340.000 евра доделени според последната тендерска постапка. Во поширока смисла, таа го истакнува недостатокот на доволна транспарентност околу стотиците проекти финансирани од српската држава од почетокот на 2025 година.
