Skip to content
Очилата што изгледаат како обичен моден додаток, а можат да фотографираат, снимаат видео и да регистрираат разговори, стануваат нов предизвик за приватноста. Норвешката влада најави дека ќе предложи привремена забрана за користење паметни очила со вештачка интелигенција на одредени јавни места, поради стравувањата дека граѓаните можат да бидат снимани без воопшто да знаат.
Предлогот предвидува ограничувања во училиштата, градинките, болниците, фитнес-центрите и соблекувалните, но можно е да бидат опфатени и парковите, плажите, трговските центри, музеите и јавните настани. Владата нагласува дека не станува збор за целосна забрана на технологијата, туку за обид да се заштити приватноста таму каде што луѓето не очекуваат да бидат снимани.
За разлика од мобилните телефони, кај кои најчесто е видливо кога некој фотографира или снима, паметните очила можат да ја регистрираат околината додека нивниот корисник навидум само гледа пред себе. Некои модели овозможуваат снимање видео, фотографирање, користење гласовни команди и обработка на информации со помош на вештачка интелигенција. Тоа отвора прашање дали луѓето во близина воопшто имаат можност да знаат дека станале дел од нечија снимка.
Норвешкиот министер за дигитализација и јавна администрација Торгеир Микелсен предупреди дека новите технологии не смеат да создадат општество во кое граѓаните постојано се сомневаат дека некој тајно ги фотографира или ги снима нивните разговори. Според него, чувството дека човек може да биде набљудуван во секој момент може да го промени неговото однесување и да го ограничи слободното користење на јавниот простор.
Особено внимание се посветува на заштитата на децата. Норвешките власти разгледуваат забрана за користење вакви уреди во училиштата, градинките, игралиштата и младинските клубови. Министерството за образование веќе побарало од локалните власти да преземат мерки за ограничување на паметните очила во училиштата.
Загриженоста не е само теоретска. Во Франција, организацијата за заштита на децата e-Enfance пријавила случаи во кои жени биле снимани без согласност, а дел од видеата подоцна биле објавени на социјалните мрежи и користени за исмевање и навредување. Според австралискиот јавен сервис ABC, париското обвинителство отворило истрага поврзана со ваквите случаи.
Во центарот на дебатата се и паметните очила што ги развива компанијата „Мета“, меѓу кои моделите под брендовите Ray-Ban и Oakley. Компанијата наведува дека нејзините уреди имаат светлосен индикатор што сигнализира кога се фотографира или снима видео. Но, критичарите предупредуваат дека малата светилка не е доволна гаранција дека секој во околината ќе забележи дека е сниман.
Норвешката влада планира да формира експертска група што ќе ги разгледа долгорочните правила за технологиите што се носат на телото. Треба да се утврди и кои уреди би биле опфатени со забраната — само очилата со камера и вештачка интелигенција или и други уреди што овозможуваат незабележливо снимање.
Властите истовремено најавуваат можни исклучоци за лица со попреченост и други корисници за кои ваквата технологија има значајна практична или општествена корист. Целта, според владата, не е да се запре технолошкиот развој, туку да се постават граници за неговата употреба.
Предлог-законот допрва треба да биде доставен до норвешкиот парламент, па ограничувањата сè уште не се усвоени на национално ниво. Сепак, одлуката да се отвори ова прашање покажува дека паметните очила веќе не се само нов технолошки производ, туку и предизвик за законите за приватност.
