Ракијата на Балканот е лек за сè – од температура до скршено срце

На Балканот речиси и да нема мака за која некој постар член на семејството нема да предложи исто решение – малку домашна ракија. Боли заб? Ракија. Имаш температура? Облоги со ракија. Проблеми со стомакот? Една пред јадење. Љубовни маки? Седни, да наздравиме.

Иако современата медицина има поинакви одговори, верувањето дека ракијата е лек за речиси сè и денес живее во балканските домови. Таа одамна е повеќе од алкохолен пијалак. Ракијата е дел од гостопримството, семејните прослави, народната медицина и обичаите што се пренесуваат од генерација на генерација.

Шише ракија за „не дај Боже“

Во многу балкански домаќинства некогаш се чувало посебно шише домашна ракија, не само за гости, туку и за итни случаи. Во народната медицина таа се користела за триење на градите при настинка, за облоги при покачена температура, за масирање болни мускули, па дури и за забоболка.

Особено распространет бил обичајот при висока температура да се ставаат чорапи натопени со ракија или да се тријат стапалата и дланките. Во некои семејства се верувало дека така побрзо ќе се намали температурата, особено кај децата.

Но, медицината предупредува дека ваквата практика не е безбедна. Алкохолот може да се апсорбира преку кожата и да се вдишуваат неговите испарувања, особено кај малите деца. Затоа, облоги и триење со ракија не се препорачуваат за намалување на телесната температура.

Во Македонија и соседните земји се познати и домашни рецепти со загреана ракија и шеќер, додека во некои краишта ракијата се мешала со мед, ореви или лековити билки.

Иако алкохолот создава привремено чувство на топлина, тој всушност може да го зголеми губењето телесна топлина и не претставува лек за настинка, грип или други инфекции.

Една наутро за циркулација, една пред ручек за апетит

Меѓу најпознатите балкански верувања е и она дека мала чашка ракија наутро ја подобрува циркулацијата, а една пред ручек го отвора апетитот и го олеснува варењето.

Во некои семејства и денес може да се слушне дека домашната ракија е добра за желудникот, дека ракијата со ореви е корисна за здравјето или дека една мала чашка пред спиење ги смирува нервите.

Овие верувања се дел од народната традиција, но не се медицински препораки. Алкохолот може да го иритира желудникот, да го наруши квалитетот на сонот и да го зголеми ризикот од бројни заболувања.

Без ракија нема ни добредојде

Ако постои нешто што ги поврзува различните балкански традиции, тоа е обичајот гостинот да се пречека со нешто домашно.

Во Македонија тоа често е лозова ракија, во Србија сливовица, додека во другите балкански земји се произведуваат ракии од кајсии, круши, дуњи, грозје и различни видови овошје.

Во многу домаќинства ракијата се служи со мезе, сирење, салата или домашни специјалитети. Таа е присутна на свадби, крштевки, слави и семејни собири, а во дел од балканските традиции и на погреби и помени.

Наздравувањето со ракија е поврзано со желбите за здравје, среќа, долг живот и бериќет. Иронијата е што пијалакот со кој најчесто се посакува здравје, самиот по себе не носи здравствена придобивка.

Печењето ракија е посебен ритуал

Во многу балкански села, печењето домашна ракија отсекогаш било и повод за дружење.

Околу казанот се собирале роднини, соседи и пријатели. Се раскажувале приказни, се разменувале рецепти и се расправало чија ракија е најдобра.

Речиси секое семејство имало свој начин на подготовка, а добрата ракија се сметала за гордост на домаќинот. Некои ја чувале со години за посебни пригоди, други ја подарувале на блиските, а трети имале шише што се отворало само за најважните гости.

И денес домашната ракија во многу средини е дел од семејното наследство, а знаењето за нејзиното производство се пренесува од постарите на помладите генерации.

Ракијата за скршено срце

Можеби најинтересното балканско верување е дека ракијата помага и таму каде што медицината нема брзо решение – кај љубовните маки.

Во народните приказни, една чашка ракија е утеха по лош ден, неуспех или разочарување. Но, алкохолот не ги решава емоционалните проблеми, а неговото користење за справување со тага и стрес може дополнително да ги влоши.

Сепак, зад поканата „дојди на една ракија“ често се крие нешто многу поважно од самиот пијалак. Тоа е покана за разговор, за дружење, за споделување грижи или за прославување добра вест.

Можеби токму во тоа се крие вистинската вредност на овој балкански обичај – не во алкохолот, туку во луѓето што седат околу иста маса.

Ракијата, секако, не е лек за сè. Но, приказните за неа остануваат дел од балканскиот фолклор, со сите негови необични рецепти, семејни ритуали и верувања што преживеале до денес.

Рацин.мк ве прашува:

Кој најмногу придонесува говорот на омраза да стане нормална појава во Македонија?

Најчитано

Рацин.мк ве прашува:

Кој најмногу придонесува говорот на омраза да стане нормална појава во Македонија?