Победа или тактичка пауза: што навистина се случува околу Ормускиот теснец

Иранските медиуми ја претставија најавата на Доналд Трамп за пауза во американската операција за водење бродови низ Ормускиот теснец како политичка победа за Техеран, иако официјалните ирански институции сè уште не излегоа со формална реакција за потегот на Вашингтон.

Станува збор за американската операција што Трамп ја нарече „Проект слобода“, замислена како обид американската морнарица да помогне во извлекување и насочување комерцијални бродови заглавени или блокирани во еден од најважните светски енергетски коридори. По најавата за пауза, иранските медиуми ја свртеа приказната во своја корист, претставувајќи ја како доказ дека американскиот притисок не ја постигнал целта.

Иранската агенција Тасним објави дека американскиот претседател се обидува да го прикрие неуспехот на операцијата, додека ИРНА ја опиша паузата како пораз за Америка и како последна карта на Трамп. Таквиот наратив се вклопува во пошироката комуникациска линија на Техеран, кој и претходно ги претставуваше прекините на огнот, преговорите и отстапките на Вашингтон како потврда на сопствената издржливост.

Но зад славеничката реторика стои далеку понестабилна слика. Ормускиот теснец останува клучна точка на конфликтот, бидејќи преку него минуваат големи количини нафта, гас и други енергетски производи. Неговото фактичко затворање или ограничување веќе предизвика силен притисок врз цените на горивата и врз глобалната економија.

Поради тоа, најавата на Трамп не се чита само како повлекување, туку и како обид да се остави простор за договор. Во меѓувреме, Кина се обидува дипломатски да се позиционира како фактор што може да влијае врз Техеран. Кинескиот министер за надворешни работи Ванг Ји, по средбата со иранскиот колега Абас Арагчи во Пекинг, порача дека е потребен сеопфатен прекин на огнот и враќање кон дијалог.

Техеран, пак, ја користи паузата за домашна политичка мобилизација. Слична сцена беше видлива и по претходниот договор за двонеделен прекин на огнот, кога иранските власти и медиуми го претставија развојот на настаните како „победа“, додека на улиците имаше мешавина од славење, олеснување и скепса.

Сепак, секојдневието во Иран не изгледа како земја што излегла од криза. Во Техеран дел од животот се враќа во нормала, но стравот од нова ескалација, економската несигурност, загубените работни места и растечката инфлација остануваат дел од реалноста на граѓаните. Надворешната победничка реторика затоа се судира со внатрешната исцрпеност на општеството.

Затоа иранското „славење победа“ во овој момент повеќе личи на битка за политички впечаток отколку на завршена геополитичка пресметка. Вашингтон прави пауза, Техеран ја продава како пораз на Америка, Кина бара целосен прекин на огнот, а Ормускиот теснец останува место каде секој погрешен потег може повторно да ја запали кризата.