Skip to content
Воведувањето на новиот систем за влез и излез од Шенген зоната, познат како Entry/Exit System (ЕЕС), наместо да донесе побрзи и поефикасни гранични контроли, засега создава сериозни проблеми низ Европа, со директни последици и за патниците и за туристичката индустрија.
Системот, кој подразбира регистрација на патниците од земји надвор од ЕУ со биометриски податоци како отпечатоци од прсти и скенирање на лице, требаше да го замени класичното печатирање на пасоши и да овозможи подобра контрола на престојот. Но, неговата практична примена покажа дека инфраструктурата и организацијата не се доволно подготвени за ваков обем на операции.
На многу аеродроми и гранични премини се појавија долги редици, а патниците се соочуваат со чекања што во некои случаи достигнуваат и неколку часа. Дел од нив пропуштаат летови, додека други мораат да поминуваат низ повторени процедури поради технички проблеми со системот. Недостигот на доволен број биометриски терминали, нефункционални киосци, како и недоволно обучен персонал дополнително ја влошуваат состојбата, создавајќи чувство на хаос и несигурност кај патниците кои првпат се соочуваат со новите правила.
Овие проблеми веќе имаат пошироки економски последици, особено за земјите кои силно зависат од туризмот. Во пресрет на летната сезона, дел од туристите почнуваат да се двоумат дали да патуваат во Европа токму поради комплицираните процедури и неизвесноста на граничните премини. Туристичките оператори и авиокомпаниите предупредуваат дека доколку состојбата не се стабилизира, може да дојде до сериозни загуби, особено во медитеранските дестинации.
Грција, Шпанија и Португалија пред суспендирање на ЕЕС
Под ваков притисок, неколку земји веќе почнаа да бараат практични решенија, па дури и да отстапуваат од строгата примена на системот. Грција направи чекор кон релаксирање на контролите, практично суспендирајќи дел од биометриските проверки за да го олесни протокот на патници. Португалија дозволува привремено прескокнување на процедурите кога редиците стануваат предолги, додека Италија повторно се враќа на класичното печатирање на пасоши како алтернатива во критични ситуации. Шпанија засега се обидува да го задржи системот, но и таму расте притисокот од туристичкиот сектор и јавноста поради гужвите на аеродромите.
Во меѓувреме, авиокомпаниите сè погласно бараат од европските институции да воведат флексибилност, односно можност за привремено суспендирање на системот во периоди на пик-сезона. Се разгледуваат и опции за т.н. „итен прекинувач“, кој би им овозможил на земјите брзо да реагираат и да спречат колапс на граничните премини во случаи на прекумерни гужви.
Иако Entry/Exit System е замислен како модерен механизам за зголемена безбедност и подобра контрола на миграцијата, неговиот старт покажува дека дигитализацијата без соодветна подготовка може да создаде повеќе проблеми отколку решенија. Наместо олеснување, граѓаните се соочуваат со подолги процедури и неизвесност, а државите со ризик да ја загубат туристичката сезона. Токму затоа, сè повеќе влади избираат прагматичен пристап – привремено да го ублажат или суспендираат системот, обидувајќи се да најдат баланс меѓу безбедноста и економската реалност.