Skip to content
Само 76 од вкупно 189 специјални комунални возила на ЈП „Комунална хигиена – Скопје“ биле во возна состојба, додека претпријатието имало обврски од речиси 12 милиони евра, неизвесни побарувања, застарени резервни делови и милионски трошоци за работници ангажирани преку приватна агенција. Ова се дел од наодите во конечниот извештај на Државниот завод за ревизија за финансиското работење и усогласеноста на претпријатието во 2024 година.
Ревизорите изразиле неповолно мислење и за реалноста и објективноста на финансиските извештаи и за усогласеноста на работењето со законите, упатствата и воспоставените политики. Тоа значи дека утврдените неправилности биле доволно значајни за ДЗР да оцени дека финансиските извештаи не ја прикажуваат вистинито состојбата на претпријатието на крајот од 2024 година.
Најдиректната последица врз секојдневното одржување на градот произлегува од состојбата на возниот парк. Од 189 специјални комунални возила, 80 биле неисправни, а 33 хаварисани. Вкупно 113 возила, односно околу 60 проценти од расположливиот парк, биле нефункционални. Возилата биле просечно стари 15 години, што ја намалува можноста претпријатието редовно и навремено да го собира и транспортира отпадот во режим на работа што треба да функционира 24 часа дневно.
Ревизијата утврдила дека начинот на кој возилата биле евидентирани и амортизирани не ја одразувал нивната реална состојба. Неисправните и хаварисаните возила продолжувале да се водат во деловните книги без целосно преиспитување на нивната употребна и сметководствена вредност. ДЗР побарал да се разгледа отпишување на нефункционалните средства, да се ревидира нивниот корисен век и да се изработи стратегија за обнова и модернизација на возниот парк.
Финансиската состојба на претпријатието дополнително го ограничувала просторот за набавка на нови возила и опрема. На крајот од 2024 година биле евидентирани краткорочни и долгорочни обврски од 736,9 милиони денари, односно речиси 12 милиони евра. Најголемиот дел, околу 423,8 милиони денари, биле обврски кон добавувачите, додека 135,3 милиони денари се однесувале на долгорочен кредит користен за набавка на специјални возила.
„Комунална хигиена“ во 2024 година остварила вкупни приходи од работењето од околу 1,33 милијарди денари, но расходите од работењето достигнале приближно 1,43 милијарди денари. Годината била завршена со нето-загуба од 74,7 милиони денари, по загубата од 153,9 милиони денари евидентирана во 2023 година.
ДЗР утврдил и намалена ликвидност, продолжен период за наплата на побарувањата од 140 дена и просечен период за плаќање на обврските од 108 дена. Доцнењето кон добавувачите создава дополнителни камати, казни и ризик од блокада на сметките, а недостигот од средства го ограничува снабдувањето со материјали и резервни делови потребни за редовно извршување на комуналната услуга.
Ревизијата идентификувала побарувања од околу 127,4 милиони денари, или повеќе од два милиони евра, чија наплата била значително намалена или неизвесна. Како причини се наведуваат регистрирање корисници без соодветна проверка, отсуство на склучени договори и високото учество на вредносно усогласени побарувања, кои претставувале 74,52 проценти од вкупните побарувања за комунални услуги.
Проблеми биле утврдени и во управувањето со резервните делови. Околу 40 проценти од деловите што се наоѓале во магацин биле набавени уште во 2009 година и биле застарени или без реална употребна вредност. И покрај тоа, за нив не било извршено вредносно усогласување, поради што сметководствената евиденција не ја прикажувала нивната реална вредност.
Во истата година претпријатието исплатило околу 185,7 милиони денари, односно повеќе од три милиони евра, за лица ангажирани преку приватна агенција за вработување. Во зависност од месецот, биле ангажирани од 327 до 354 лица за административни, услужни и помошно-технички задачи кои биле предвидени како редовни работни места во систематизацијата.
Ревизорите утврдиле дека околу 29 проценти од овие лица биле постојано вклучени во работниот процес подолго од десет години. Како причина е наведено тоа што основачот, Град Скопје, не давал согласност на годишните планови за вработување. Практиката продолжила и во 2025 година, кога преку приватна агенција биле ангажирани меѓу 136 и 295 лица месечно.
ДЗР оценил дека привремените ангажмани биле користени за редовни и трајни работни задачи, иако ваквиот модел треба да се применува за замена на отсутни работници, сезонска работа, привремено зголемен обем или краткотрајни активности. Таквата кадровска политика создава нестабилност во работната сила што треба да обезбеди непрекинато одржување на хигиената во градот.
Неправилности биле констатирани и при исплатата на прекувремената работа. Во периодот од јуни до декември 2024 година, на 36 административни службеници им биле исплатени околу 690.000 денари за прекувремена работа, при што за одделни вработени биле евидентирани од два до 183 часа. На ревизорите не им биле доставени доволно докази дека сите евидентирани часови навистина биле одработени, а не бил известуван ниту надлежниот инспектор на трудот.
Спорен бил и начинот на пресметување на директорската плата. Таа била определувана со коефициент од 3,40 помножен со просечната плата во државата од претходната година. ДЗР оценил дека директорот на јавно претпријатие нема статус на избран функционер и дека основната плата во договорот требало да биде утврдена во фиксен паричен износ. Според ревизорите, применетиот модел довел до неоснована исплата и несоодветно управување со средствата.
Во извештајот се наведуваат и 137 судски постапки во кои претпријатието било тужено. Од нив, 37 биле покренати од правни лица за неплатени стоки и услуги во вредност од околу 91,2 милиони денари, 98 биле работни спорови со вработени во вредност од околу 9,4 милиони денари, а две тужби се однесувале на надомест на штета поради каснување од куче. „Комунална хигиена“, од друга страна, водела пет постапки за неплатени фактури во вкупна вредност од само 75.000 денари.
Слабости биле откриени и во евиденцијата на имотот. Земјиште, инфраструктурни и градежни објекти се воделе без целосна документација за сопственост, а дел од објектите што ги користело претпријатието не биле заведени во сметководствените книги. Осум недвижности со околу 19.580 квадратни метри деловен простор биле запишани во катастарот, но не била извршена процена на нивната вредност и тие не биле соодветно евидентирани.
Во основните средства не биле заведени ниту полуприколки регистрирани како сопственост на претпријатието, со проценета вредност од околу 29 милиони денари, односно 472.000 евра. Истовремено, основачки капитал од 223,1 милиони денари се водел како пренесена состојба од делбениот биланс од 1992 година, без соодветна документација и без запишување во Централниот регистар.
Финансиските извештаи за 2024 година биле под одговорност на Гоце Трајковски, кој раководел со претпријатието до август 2024 година, и Јетон Незири, кој ја презел функцијата во август истата година. ДЗР навел дека законскиот застапник на претпријатието не доставил забелешки на нацрт-извештајот, а во ревизијата немало ограничувања во пристапот до документацијата и опфатот на контролата.
Државниот завод за ревизија побарал утврдување и запишување на сопственоста на имотот, реално вреднување на средствата и залихите, промена на начинот на ангажирање работници, законска пресметка на платите, подобра наплата на побарувањата и стратегија за обнова на возниот парк приспособена на обемот на работа и потребата од непрекинато функционирање на комуналната служба.
