Skip to content
Барселона на 17 и 18 април е домаќин на првиот Global Progressive Mobilisation, собир што ги обединува прогресивните партии, лидери, синдикати, тинк-тенкови и активисти од повеќе континенти во обид да изградат заеднички одговор на растот на крајната десница, демократската ерозија и геополитичката нестабилност. Самитот го предводат шпанскиот премиер Педро Санчез и бразилскиот претседател Луиз Инасио Лула да Силва, а меѓу најавените учесници се и лидери и претставници од Јужна Африка, Мексико, Колумбија, Европскиот совет и низа прогресивни мрежи од Европа и пошироко.
Значењето на собирот е поголемо од симболична средба на светската левица. Официјалната платформа го дефинира настанот како простор за заедничка мобилизација околу демократијата, владеењето на правото, социјалната правда, климатските политики и меѓународната соработка, а Ројтерс објави дека самитот е замислен како одговор на подемот на крајната десница по европските избори во 2024 година и на новото глобално прекројување на сојузништвата. Во таа смисла, Барселона е обид прогресивните сили повторно да се вмрежат како меѓународен политички блок, а не само како збир на национални партии.
За Балканот, важноста на самитот е уште поочигледна. Во рамки на настанот е организирана и панел-дискусија „Shaping Europe Together: Progressive Voices from the Western Balkans“, со јасна порака дека западнобалканските држави не се споредна тема, туку дел од пошироката дебата за иднината на Европа. Во најавата за панелот се вели дека регионот се соочува со бавен напредок во евроинтеграциите и со променети геополитички околности, поради што прашањата за демократија, човекови права, солидарност и социјална правда повторно стануваат клучни. Дополнителна тежина дава и тоа што во агендата и листата на говорници се присутни и имиња од југоисточна Европа, меѓу нив и словенечката министерка Тања Фајон и косовскиот премиер Албин Курти.
Во таков контекст, пораките што доаѓаат од Барселона имаат и регионална тежина. Ана Чупеска, професорка по политички науки и членка на Научниот совет на FEPS, од самитот порача дека „денес се привршува првиот ден од глобалниот прогресивен и мобилизациски самит на сите прогресивни сили од цел свет“, додавајќи дека од средбата „произлезе манифест“. Според неа, првата порака е „борба против сите назадни сили во светот“, втората е „социјална правда, никој да не е оставен сам“, а третата е „економија која ќе им служи на сите граѓани“.
Чупеска во својата изјава ги издвојува и зелената транзиција и мултилатерализмот како јадро на новата прогресивна агенда. „Остануваме на линија на мултилатерализам, а не еднострано донесување одлуки, оти никој не е сам, заедно сме посилни“, вели таа. Во време кога дел од меѓународната политика се поместува кон потесни национални интереси, ваквата порака практично значи обид да се одбрани моделот на соработка меѓу државите и наднационалните институции, наместо натпревар на изолирани центри на моќ. Токму тоа е и една од централните оски на самитот во Барселона, каде организаторите го претставуваат мултилатерализмот како противтежа на новата десничарска и авторитарна политика.
Посебно важен дел од пораката на Чупеска е и дигиталниот сегмент. „Мора да постои дигитална писменост и борба против лажните информации“, нагласува таа, додавајќи дека „во дигиталниот суверенитет мора да има регулација, но со почитување на суверенитетот и борбата за подобро утре на сите нас“. Ова се надоврзува на пошироките расправи во рамки на самитот за праведна зелена и дигитална транзиција, но и на сè почестото предупредување во европските прогресивни кругови дека дезинформациите и нерегулираниот дигитален простор стануваат алатка за ширење крајнодесничарски и антидемократски наративи.
Оттука, значењето на барселонскиот собир за прогресивните сили на Балканот не е само во присуството на регионални претставници, туку и во тоа што регионот добива место во поширока политичка мрежа што се обидува да одговори на исти предизвици: национализам, демократско назадување, социјални нееднаквости, енергетска и безбедносна несигурност и дигитална манипулација. За светските прогресивни сили, пак, Барселона е тест дали идејата за заеднички фронт може да се претвори во координирано политичко дејствување. За Балканот, тоа е можност да не остане на периферијата на таа нова архитектура.