Skip to content
Сè повеќе македонски семејства повторно живеат во модел што до пред неколку децении се сметаше за надминат – баба, дедо, родители и внуци под ист покрив. Причината не е враќање кон традицијата од носталгија, туку сурова економска пресметка.
Високите цени на становите, скапите кирии, ниските плати и постојаните трошоци за живот создаваат нова „економија на преживување“, во која заедничкото домување станува финансиска нужност, а не избор.
Во услови кога младите сè потешко можат самостојно да купат стан или да плаќаат кирија, семејствата се враќаат кон мултигенерацискиот модел на живеење. За многумина тоа значи делење на сметки, заедничка грижа за децата и меѓусебна финансиска поддршка, но и жртвување на приватноста и личниот простор.
Во последните години цените на недвижностите во Македонија драматично пораснаа, особено во Скопје, каде купувањето стан за просечно семејство станува речиси недостижно. Истовремено, кириите достигнаа ниво што за голем дел од младите брачни парови претставува сериозен товар.
На социјалните мрежи и форумите сè почесто се споделуваат искуства за живот со родители и баби и дедовци, не како културен избор, туку како единствен начин да се преживее месецот.
Економистите предупредуваат дека оваа појава е директен показател за падот на куповната моќ и за слабеењето на средната класа. Наместо младите да создаваат независни домаќинства, тие остануваат во родителските домови подолго од кога било, а пензиите на постарите членови на семејството често стануваат клучен извор за покривање на основните трошоци.
Во пракса, токму пензиите на бабите и дедовците во многу домови денес обезбедуваат стабилност – плаќање сметки, купување храна или чување на децата додека родителите работат по две работни места или заминуваат на сезонска работа во странство.
Тоа создава нова социјална динамика во која целото семејство функционира како економска заедница за преживување.
Овој тренд се совпаѓа и со пошироките демографски проблеми во државата – иселувањето, нискиот наталитет и несигурноста на пазарот на труд. Дел од младите одложуваат брак и деца токму поради економската неизвесност и неможноста да обезбедат сопствен дом.
Владата во изминатиот период отвори дебата за демографските политики и потребата од стимули за младите семејства. Но додека институциите зборуваат за стратегии и мерки, реалноста за многу граѓани е дека животот во заедничка куќа повторно станува правило, а не исклучок.
Така, моделот што некогаш се поврзуваше со традиционалното македонско семејство денес добива сосема ново значење – како економски штит во време на скапо живеење и неизвесна иднина.
