Денот на Европа и Шумановата декларација: Европската Унија 76 години подоцна

Денот на Европа, 9 мај, се одбележува во спомен на Шумановата декларација од 1950 година, фундаменталниот документ со кој започна создавањето на денешната Европска Унија. Во Париз, за ​​време на говорот во Палатата на Министерството за надворешни работи, Роберт Шуман, тогашен француски министер за надворешни работи, на 9 мај 1950 година презентираше план замислен како начин за надминување на наследените антагонизми на две клучни европски земји, Франција и Германија, чии спротивставени интереси постојано доведоа до разорни воени конфликти.

Сепак, денес Европа е во полувоена состојба, изјави за „Еуроњуз Србија“ кариерниот дипломат Зоран Миливојевиќ. Одбележувањето на 81-годишнината од крајот на Втората светска војна се одвива во вистински воени услови.

А Европската Унија, додава тој, е подредена на војната што се води веќе петта година на европско тло.

„Сите овие активности што ги спроведува и начинот на кој го слави овој 9-ти мај утре и Шумановата декларација не се знак за тоа како беше тогаш. Прво на сите, треба да се каже дека Европската Унија отстапи до одреден степен од тој оригинален дел кога беше основана преку заедницата за јаглен и челик. Тоа беше, и останува, би рекол, најголемиот проект во историјата, базиран на мир, економија и развој. Сепак, денес Европската Унија е концентрирана на геополитиката и е концентрирана, би рекол, на реалната политика, прво што е во Европа, и второ, обид за активно учество во неа во корист на Украина. Би рекол дека отстапи од тие фундаментални принципи“, рече тој.

Како што додаде Миливојевиќ, денес сме повеќе сведоци на трка во вооружување отколку, на пример, трка за да се стигне до вештачката интелигенција, ИТ технологиите, образованието и здравствената заштита.

„Тоа е само факт. И морам да кажам, за жал, оваа војна е во Европа, се плашам дека Европа не ја одигра улогата што мораше да ја игра. Мораше да го спречи овој конфликт. И е неприфатливо Европа, по трет пат во последните два века, да биде подрачјето со предизвикот, да речеме дека овој конфликт ескалира и се претвора во глобален. Па, тоа е Европа денес, ориентирана кон експанзија. Мислам дека задача и обврска на Европа е во наредниот период некако да го најде своето место и да не дозволи 20-тиот век да се повтори во која било смисла“, рече тој.

Кога станува збор за прославата на 9 мај, Миливојевиќ вели дека се слави на два начина.

„Европејците даваат приоритет на 50-годишнината, Шумановата декларација, затоа, почетокот на создавањето на Европската Унија, со право. Треба да се одбележи. Повторувам, тоа е најважниот мировен проект во историјата. Меѓутоа, сега оваа војна во Украина и проширувањето на НАТО целосно се создадоа една со друга, би рекол, фактичката состојба и го нарушија она што е Европската Унија. 9 мај треба да се потврди, тој проект треба да се потврди, сè што се целите, што е основа на Европската Унија, треба да се потврди, враќање на Европската Унија кон корените, кон мирот, кон економијата, кон развојот“, рече тој.

Кога станува збор за Руската Федерација, Миливојевиќ вели дека датумот таму е одбележан како крај на Втората светска војна.

„Морам да кажам, има право и обврска да го стори тоа. Кога зборувам за правото, затоа што е суштински победник во Втората светска војна. Руската армија влезе во Берлин, го ослободи Аушвиц, и тоа е историја. Не само тоа, туку падот на фашизмот и нацизмот е, би рекол, нешто што не смее да се заборави, што е наследство на цивилизацијата. И тоа мора да се почитува и да се одбележува. И секој обид за ревизија на историјата, за негирање на улогата на Советскиот Сојуз во борбата против фашизмот, мислам дека е неоснован и не може да биде прифатлив. Зборуваме за две работи на еден континент. Морам да кажам, би било многу важно елитите да разберат, и во Европа и насекаде на друго место, дека нема Европа без Русија. Европа е континент и нација што ја вклучува Русија како дел, исто така. историски, и економски, политички, што и да сакате. И мислам дека ова треба да бидат пораки и денес и утре“, рече тој.

Проширување на Европската Унија

Зборувајќи за процесот на проширување на Европската Унија, Миливојевиќ вели дека во овој момент влезот на Црна Гора изгледа реален.

„Ми се чини дека е најблиску. И морам да кажам дека произведува најмалку ризици и проблеми, имајќи ги предвид ставовите на поединечните земји во Европската Унија. Не се сите за проширување и политиката на проширување. Затоа, прво, Црна Гора е мала земја, и второ, нема ништо спорно кога станува збор за тоа. Тоа не може значително да влијае на буџетот, ниту на движењето, ниту на пазарните услови, сè друго. Кога станува збор за надворешната политика, таа е целосно на линијата на она што ги одразува интересите на врвот. Затоа го гледам тоа реално“, рече тој.

Кога станува збор за други земји, тој не е голем оптимист, вели Миливојевиќ.

„Гледате, имате две области кои се во центарот на вниманието. Тоа се Западен Балкан и источната политика, таканаречената Украина и Молдавија. Украина е во воена состојба, па затоа не е реално дека ќе има некаков процес што би можел да доведе до некаков вид брзо вклучување, освен за некоја политичка одлука, но тешко е да се дојде до тоа. Кога станува збор за Молдавија, таа исто така не контролира дел од територијата, па тоа е исто така отворена тема. Кога станува збор за Западен Балкан, реков, тука е Црна Гора. Не гледам никој што би можел да биде кандидат до 2030 година од едноставна причина што има пречки. Кога станува збор, на пример, за Северна Македонија, ќе видиме како ќе се однесува новата бугарска влада и дали ќе го надмине тој вид условување“, рече тој.

Кога станува збор за Србија, Миливојевиќ истакнува дека Србија го потврдува европскиот пат затоа што тоа е во интерес на Србија.

„Сè што ги опфаќа четирите слободи, она на што се темели Европската Унија, слободата на движење на стоки, услуги, капитал, луѓе, не е спорно. Второ, кога станува збор за владеењето на правото, демократските институции и така натаму, она што е определено со поглавјата 23 и 24, борбата против корупцијата, организираниот криминал, сето тоа не е спорно. И мислам дека со оваа моментална динамика што ја имаме во законодавната сфера, всушност се обидуваме да го направиме сето тоа и да се вклучиме, би рекол, во законските прописи на Европската Унија. Кога станува збор за нас, мислам дека тоа е пречка за процесот на преговори. Тоа се санкциите против Русија и Федерацијата Метохија“, рече Миливојевиќ.

Како што спомена, тој смета дека клучното прашање е прашањето за Косово и Метохија.

„За почеток, би било добро да се деблокира процесот на пристапување на Србија, да се отвори без разлика дали станува збор за Кластер 3, оној што долго време стои во фиока, или Кластер 2, кој е некаде во близина.“ Што се однесува до Србија, ми се чини дека постои политичка волја, што е доста важно, да го направи својот дел. Па, значи, она што сега е проблем поврзано со Венецијанската комисија, нејзиното мислење поврзано со ОДИХР и тие барања поврзани со изборните закони и така натаму, мислам дека Србија ќе го стори тоа. Сега, прашањето за политичките услови останува на дневен ред. Тоа се балтичките држави. Ќе видиме како ќе оди. Мислам дека постои политичка волја Србија да го стори тоа, а таму каде што е тешко за Србија да направи некои отстапки, територијалниот интегритет, тешко е да се очекува дека Србија може да направи некаков вид отстапка, дури и кога станува збор за членство“, рече Миливојевиќ.