Skip to content
Мерц и Трамп влегоа во нова дипломатска пресметка што ја отвори најчувствителната точка во европската безбедност: американскиот претседател најави дека Вашингтон ја разгледува можноста за намалување на бројот на американски војници во Германија, додека германскиот канцелар Фридрих Мерц се обиде да ја смири ситуацијата со порака дека трансатлантското партнерство му е „особено при срце“.
Поводот за новата криза е војната со Иран и спорот околу Ормускиот Теснец. Трамп ја критикува Германија и другите НАТО-сојузници затоа што не испратиле морнарица за помош во отворање на теснецот, додека Мерц претходно оцени дека Иранците ги понижуваат САД во преговорите и дека Вашингтон нема доволно јасна стратегија.
Трамп одговори со порака на Truth Social дека САД „проучуваат и разгледуваат“ можно намалување на војниците во Германија, со одлука што, според него, би можела да биде донесена во краток рок. Таквата најава веднаш ја врати старата дилема во Европа: дали американската воена заштита е стабилен столб на НАТО, или инструмент што Вашингтон може да го користи како политички притисок врз сојузниците.
Германија е клучна точка на американското воено присуство во Европа. Според податоците што ги пренесува Reuters, САД на крајот на 2025 година имале нешто повеќе од 68.000 активни воени лица во европските бази, а околу 36.400 од нив биле во Германија. Тоа е далеку помалку од времето на Студената војна, но Германија и натаму останува најважниот американски воен центар на континентот.
Значајноста не е само во бројката. Во Германија се наоѓаат клучни американски капацитети, меѓу кои базата Рамштајн, командите за Европа и Африка и воениот медицински центар во Ландштул. Рамштајн има важна улога и во американските операции поврзани со Блискиот Исток, што покажува дека присуството во Германија не е само услуга кон Европа, туку и дел од глобалниот воен дофат на САД.
Затоа дел од безбедносните аналитичари ја читаат најавата на Трамп како политички притисок, а не како лесно спроведлива воена одлука. AP пренесува оценка дека САД имаат голема корист од базите во Германија и дека ваквите закани можат да бидат повеќе реторика отколку реален план. Но, и ако останат само закана, тие веќе ја зголемуваат недовербата во НАТО.
Мерц, пак, избра да не одговори директно на најавата на Трамп. Од воена база во Минстер тој зборуваше за силно НАТО, сигурно партнерство и „длабока трансатлантска солидарност“. Таквиот настап требаше да покаже дека Берлин не сака нов јавен судир со Вашингтон, но и дека Германија знае дека не може да ја гради својата безбедност само врз добра волја од Белата куќа.
Во заднина е поголемата промена: Европа сè повеќе сфаќа дека ќе мора да преземе поголем дел од сопствената одбрана. Германија веќе ја поставува амбицијата да стане најголема конвенционална воена сила во Европа, а американски претставници ја поздравиле новата германска воена стратегија како чекор во таа насока. Но, тоа не ја отстранува зависноста од САД преку ноќ, особено во момент кога Русија останува агресивен фактор, а Блискиот Исток го притиска глобалниот енергетски пазар.
Најголемиот ризик за НАТО не е само дали неколку илјади американски војници ќе заминат од Германија. Поголемиот ризик е политичкиот сигнал: дека безбедносната архитектура на Европа може да стане предмет на дневни расправии, лични судири и притисоци преку социјални мрежи. Во таква атмосфера, трансатлантското партнерство останува формално живо, но неговата доверба се троши многу побрзо од воените капацитети.