Skip to content
СДСМ му постави јасен политички услов на владејачкото мнозинство: ако не се откаже од укинувањето на техничката, односно Пржинската влада, опозицијата ќе се повлече од работата на новиот Изборен законик. Пораката ја испрати претседателот на СДСМ, Венко Филипче, оценувајќи дека техничката влада не смее да се брише без политички консензус и дека тоа би значело удар врз единствениот механизам што, според опозицијата, обезбедува фер изборен натпревар.
Заканата за повлекување од изборните реформи доаѓа во момент кога Собранието веќе ја отвори постапката за укинување на техничката влада. Со 67 гласа „за“ и 13 „против“, пратениците ја утврдија потребата измените на Законот за Владата да се носат по скратена постапка, што е прва фаза од законодавниот процес.
Филипче тврди дека власта не може паралелно да бара заедничка работа на нов Изборен законик и истовремено еднострано да го урива моделот што настана како политички договор по длабока институционална криза. Според него, ако власта навистина сака изборни правила зад кои ќе стојат сите, тогаш прво треба да се откаже од намерата за укинување на Пржинската влада. Во спротивно, СДСМ ќе се повлече од процесот за Изборниот закон и ќе остави мнозинството само да ја носи одговорноста за изборните правила.
Овој судир е повеќе од уште една меѓупартиска препирка. Техничката влада беше воведена по Договорот од Пржино како кризен модел што требаше да создаде минимална доверба дека сто дена пред избори власта нема целосно да ги контролира институциите. Затоа и денес расправата не е само за еден закон, туку за прашањето кој ќе ја контролира државната машина во најчувствителниот предизборен период.
Власта, пак, тврди дека моделот е надминат, нефункционален и скап, и дека државата повеќе нема потреба од кризен аранжман создаден за политички околности од пред една деценија. Но токму тука се судираат двете логики: за мнозинството укинувањето значи нормализација на системот, а за СДСМ значи слабеење на последната институционална кочница пред избори.
Дополнителна тежина на спорот му дава и фактот што новиот Изборен законик и онака се смета за чувствителен процес. ОБСЕ/ОДИХР со години укажува дека на Северна Македонија ѝ требаат поправки и усогласувања во изборното законодавство, а и по изборните циклуси остануваат забелешки за законски празнини, недоследности и слабости во надзорот на кампањите и финансирањето. Тоа значи дека политички бојкот или повлекување на една од најголемите партии од работата на Изборниот законик би го направило целиот процес уште покревок.
Во суштина, Филипче испраќа порака дека не може да има договор за изборни правила ако паралелно се брише политичкиот механизам што опозицијата го смета за гаранција против злоупотреби. Власта, пак, тестира дали може да ја затвори Пржинската ера без да отвори нова криза на доверба. Меѓу тие две позиции сега се наоѓа и Изборниот законик, документ што треба да биде темел на следните избори, а веќе станува заложник на спорот околу техничката влада.
Ако власта не попушти, а СДСМ навистина се повлече, Македонија може да влезе во нов изборен парадокс: да пишува нов Изборен законик без политички консензус, во исто време кога го укинува моделот што беше создаден токму поради недостиг на доверба меѓу партиите. Тогаш расправата нема да биде само дали Пржинската влада треба да замине, туку дали земјата навистина е подготвена да организира избори без дополнителни политички гаранции.