Јовановиќ предупредува дека новата криза нема сите да ги погоди исто

Јовановиќ предупредува дека новата криза нема сите да ги погоди исто, откако во „Топ тема“ на Телма оцени дека економските последици од војната на Блискиот Исток веќе ги менуваат проекциите за македонската економија и дека, дури и во најоптимистичко сценарио, растот би се движел околу 2 до 2,5 отсто, наместо претходно очекуваните 3 до 3,5, додека инфлацијата би останала висока, на околу 5 до 6 отсто. Економистот Бранимир Јовановиќ, кој работи во Виенскиот институт за меѓународни економски студии, предупреди дека зад бројките стои подлабок проблем што не се гледа од прв поглед.

Тој проблем, според него, не е само во забавувањето на економијата, туку во огромната социјална нееднаквост, односно во тоа што новиот удар нема подеднакво да ги погоди сите. Јовановиќ во емисијата порача дека не треба да се гледа само статистичкиот раст, туку што навистина ќе им се случи на луѓето што и сега живеат под најголем притисок од цените. Неговата проценка доаѓа во време кога и Меѓународниот монетарен фонд предупреди дека енергетскиот шок од војната на Блискиот Исток ќе го забави растот во Северна Македонија и повторно ќе ја засили инфлацијата во 2026 година.

Токму затоа предупредувањето на Јовановиќ има поширока тежина од телевизиска изјава. Последните официјални податоци на Државниот завод за статистика покажуваат дека стапката на ризик од сиромаштија во земјата изнесувала 22,9 отсто, а Џини-коефициентот, кој ја мери нееднаквоста во распределбата на доходот, бил 29,8. Кога таква почетна слика ќе се судри со нов раст на цените на енергенсите и храната, ударот најчесто не се гледа прво во вкупниот БДП, туку во семејните буџети, во трошоците за сметки, храна и транспорт, и во тоа колку брзо најранливите остануваат без простор за преживување.

Во таа смисла, пораката на Јовановиќ е и економска и политичка. Ако институциите продолжат да ја мерат кризата само преку просечни стапки на раст и инфлација, лесно може да ја промашат суштината: дека едни ќе ја издржат без поголеми последици, а други ќе ја почувствуваат како директен удар врз стандардот. Затоа ова предупредување не звучи како апстрактна анализа, туку како порака дека во новиот бран економска несигурност најважно ќе биде не колку расте економијата на хартија, туку кого таа навистина го штити, а кого повторно го остава сам.