Skip to content
Девет години по насилниот упад во Собранието, новинарката Душица Мрѓа повторно потсети дека 27 април не е само датум од политичката историја, туку и незатворена лична, професионална и институционална рана за новинарите кои тој ден известуваа од законодавниот дом.
Во објава на социјалните мрежи, Мрѓа пишува дека веќе нема „ни волја, ни желба, ни мотив“ да пишува за крвавиот четврток, но дека токму деветгодишнината повторно ја отвора темата за одговорноста, селективната правда и политичките пазари што следуваа по насилството во Собранието.
Таа потсетува на атмосферата од годините по 27 април, кога дел од политичарите кои беа дел од истата собраниска сцена јавно се препираа околу тоа кој го организирал, а кој го спровел упадот. За Мрѓа, тоа е најпрецизниот опис на „перверзијата“ на 27 април: насилството, амнестиите, политичките договори и подоцнежните солзи на сите страни кои денес се обидуваат да го присвојат или релативизираат тој ден.
Во нејзината објава централно место имаат новинарите што на 27 април беа во прес-центарот на Собранието. Мрѓа пишува дека тие што биле таму знаат што се случувало и дека дел од новинарите ја спасиле државата ризикувајќи ги сопствените животи. Слична порака таа испрати и претходно преку ЗНМ, кога изјави дека новинарските екипи тогаш известувале, праќале снимки и извештаи, додека биле изложени на закани и терор.
Здружението на новинарите на Македонија претходно објави дека на 27 април 2017 година повеќе од 20 новинари биле под закана и напад и им било оневозможено да известуваат од местото на настанот. Новинарите и медиумските работници потоа поднесоа тужби против државата и против непознати лица, барајќи одговорност за физичките и вербалните напади, оштетената опрема и пропустите во безбедносниот протокол.
Случајот на Мрѓа со години остана симбол на институционалниот однос кон нападите врз новинари. По нападот, таа била првата новинарка што дала исказ во Јавното обвинителство, но нејзиниот напаѓач не бил идентификуван и не била поведена постапка против него. ЗНМ тогаш оцени дека иронијата е во тоа што дел од напаѓачите на политичарите биле идентификувани, осудени или амнестирани, додека нападите врз новинарите останале без целосен епилог.
Во јануари 2024 година, Уставниот суд утврди дека на Душица Мрѓа ѝ била повредена слободата на јавно изразување. Судот оцени дека Граѓанскиот и Апелациониот суд не направиле јасна разлика дека таа во Собранието била присутна како новинарка, со задача да информира за изборот на претседател на Собранието, и дека државата била должна да обезбеди услови новинарите слободно да известуваат.
Подоцна, Основниот граѓански суд – Скопје донесе пресуда во корист на Мрѓа, задолжувајќи ја државата да ја обесштети поради претрпен страв и повреда на правото на слобода на изразување. ЗНМ ја оцени таа пресуда како важен чекор во борбата против неказнивоста на нападите врз медиумските работници, но истовремено потсети дека и други новинари сè уште имаат постапки поврзани со 27 април.
Во својата нова реакција, Мрѓа пишува дека новинарите и понатаму „се влечкаат по судови, барајќи правда“, додека Апелација, според неа, „спие со години“. Таа додава дека нејзиниот напаѓач и по девет години не е идентификуван, а последиците од повредите сè уште ги чувствува.
Паралелно со тоа, 27 април остана и политички предмет на поделба. Дел од обвинетите беа осудени, дел беа амнестирани, а амнестијата со години се опишува како пример за селективна правда. Радио Слободна Европа во анализа за случајот објави дека судската одлука за амнестија на дел од обвинетите за организирање на упадот ја затворила можноста преку судска постапка да се утврди нивната вина или невина улога во настаните.