Лавров тврди дека има договор со САД за Украина

Рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров изјави дека Москва и Вашингтон постигнале „јасни договори“ за основните принципи на можно решение за војната во Украина, повикувајќи се на разговорите меѓу Владимир Путин и Доналд Трамп во Анкориџ, Алјаска, од 15 август минатата година.

Изјавата беше дадена на маргините на состанокот на БРИКС во Њу Делхи, каде Лавров повтори дека руската страна ги смета разговорите во Алјаска како основа за идни преговори. Според неговата интерпретација, американските предлози што тогаш биле разгледувани се темелеле на разбирање на „коренските причини“ за конфликтот, меѓу кои Москва ги наведува прашањето за членството на Украина во НАТО и, како што вели руската страна, „реалностите на теренот“.

Но зад формулацијата „постигнат е договор“ останува клучна дилема: не постои јавно објавен мировен договор, нема потпишан документ и нема потврдена согласност од Украина за условите што Москва ги претставува како основа за решение. Самитот во Алјаска заврши без договор за прекин на војната, а Трамп тогаш изјави дека „нема договор додека нема договор“, додека Путин зборуваше за „разбирање“ меѓу двете страни.

Токму затоа најновата изјава на Лавров повеќе изгледа како дипломатски притисок отколку како објава за завршен мировен процес. Москва настојува да ја врати расправата кон таканаречениот „дух на Анкориџ“, односно кон рамка во која руските барања би биле третирани како веќе договорена основа. Во претходните изјави, Лавров инсистираше дека секој нов американски план треба да ги одрази „духот и буквата“ на разбирањата од Алјаска.

Проблемот е што тие „разбирања“ никогаш не беа целосно објавени. Според претходни информации, првичниот американски план што Москва го поздрави содржел точки што Киев и европските сојузници ги оценувале како премногу поволни за Русија: трајно исклучување на украинското членство во НАТО, ограничување на украинската армија, решенија за Донбас и брзи избори во Украина. Дел од тие клаузули подоцна биле изменети или тргнати настрана.

Во меѓувреме, војната продолжува, а дипломатскиот процес останува нестабилен. Само два дена пред оваа изјава, Лавров за руско-индијски медиум рече дека, и покрај позитивната реторика за односите меѓу Русија и САД, „во реалноста ништо не се случува“. Тој посочи дека санкциите остануваат во сила и дека Вашингтон продолжува со мерки против руската економија.

Тоа ја покажува противречноста во руската дипломатска порака. Од една страна, Москва тврди дека има јасни договори со Вашингтон. Од друга, признава дека нема реален напредок во односите и дека преговорите не произвеле видлив резултат. За Украина, пак, најчувствителното прашање останува дали за нејзината територија, безбедносен статус и иднина се разговара во формат во кој Киев нема целосна контрола врз процесот.

Изјавата на Лавров доаѓа во момент кога Русија се обидува да ја претстави американско-руската линија како главен канал за мировно решение. Таквиот пристап е политички проблематичен за Киев и за европските земји, бидејќи секој договор за Украина без јасно учество и согласност на Украина би бил доживеан како притисок, а не како одржлив мировен компромис.