Skip to content
Клима-уредот, добрата изолација и можноста да се избегне работата на сонце стануваат линија што ги дели заштитените од најизложените. Екстремната жештина во Македонија сè повеќе е и социјално, а не само метеоролошко прашање.
Македонија влегува во нов период на екстремно високи температури, при што во делови од земјата живата во термометрите може да се искачи околу 40 степени. Но топлотниот бран не ги погодува сите еднакво.
Додека едни можат да вклучат клима-уред, да работат од дома или да заминат во постудено место, други живеат во прегреани домови без изолација, зеленило и доволно пари за повисоки сметки за електрична енергија.
Светската здравствена организација за Европа предупредува дека повозрасните, бездомните, социјално изолираните лица и луѓето со ниски приходи честопати не се доволно опфатени со плановите за заштита од екстремни горештини.
Клима имаат многумина, но не сите можат да ја користат
Во Македонија нема редовно ажурирана јавна статистика што покажува колку семејства немаат клима-уред или друг начин за разладување.
Податоците од истражувања спроведени во сиромашни населби, сепак, покажуваат дека во дел од нив голем број домаќинства немаат никаков уред за разладување. Најизложени се домовите изградени од неквалитетни материјали, со лимени покриви, без фасада и без зеленило во непосредната околина.
Но поседувањето клима не значи автоматски и заштита. За домаќинствата со ниски приходи, неколкудневното интензивно ладење може да значи сметка повисока за неколку стотици денари. Семејствата што штедат на храна, лекови и струја честопати ја вклучуваат климата само кратко или воопшто не ја користат.
Најизложени се тие што не можат да избегаат од сонцето
Посебно ранливи се градежните, земјоделските, комуналните, доставувачките и другите работници на отворено. За нив предупредувањето да не се излегува во најтоплиот дел од денот не е секогаш избор што можат да си го дозволат.
Ризикот е голем и за бездомните лица, осамените повозрасни граѓани, лицата со хронични заболувања и жителите на оддалечените рурални населби, каде што пристапот до здравствена и социјална помош е ограничен.
Националните препораки при портокалова фаза предвидуваат избегнување активности на отворено во најтоплите часови, заштита на ранливите работници и теренска помош за осамени и бездомни лица. Сепак, во јавноста нема единствена и лесно достапна мапа на општински разладни центри, климатизирани простории и пунктови за вода.
Токму такви места, заедно со теренски екипи, сенки на јавните површини и редовна проверка на ранливите граѓани, СЗО ги посочува како клучни мерки за намалување на последиците од топлотните бранови.
На 40 степени, советот „останете во разладена просторија“ помага само на оние што имаат таква просторија и можат да си дозволат да ја разладат.
