Skip to content
Испораките на нафта за Словачка преку нафтоводот „Дружба“ се обновени по повеќемесечен прекин, со што Братислава доби привремено олеснување во снабдувањето, но и нов доказ колку руската енергија сè уште ја држи Европа во политичка напнатост. Словачката министерка за економија Дениса Сакова соопшти дека суровата нафта повторно почнала да тече во раните утрински часови на 23 април и дека во моментов пристигнува според договорениот план.
Обновувањето на протокот не е само техничка вест за енергетскиот сектор. Прекинот траеше со месеци, а причината беше оштетување на дел од инфраструктурата поврзана со украинската рута на „Дружба“, по што нафтата за Унгарија и Словачка беше сопрена. Иако трасата повторно профункционира, словачките власти најавија дека во наредните денови ќе следат дали ќе има промени во месечниот обем на испораки и дали штетата надвор од словачка територија ќе остави последици врз снабдувањето.
„Дружба“ одамна не е само нафтовод. Од почетокот на руската инвазија врз Украина, оваа рута стана една од најчувствителните точки на европската енергетска и геополитичка карта, затоа што Словачка и Унгарија останаа меѓу земјите што и натаму се силно зависни од руска нафта. Во таква поставеност, секој прекин на протокот веднаш се претвора во дипломатски спор, обвинувања и притисок врз Брисел.
Токму затоа обновувањето на испораките веднаш доби и европска димензија. Откако протокот преку „Дружба“ беше вратен, Унгарија го тргна ветото за големиот европски заем од 90 милијарди евра за Украина, а дипломатската блокада што со недели го држеше Брисел во неизвесност почна да се одмрзнува. Тоа покажува дека денешна Европа сè уште живее во парадокс: додека се обидува да се одвои од руската енергија, секој прекин на руска нафта и натаму може да произведе политички потрес во Унијата.
За Словачка, враќањето на нафтата е и економска и политичка порака. Од една страна, државата добива стабилизација на снабдувањето во чувствителен момент. Од друга, повторно се отвора старото прашање колку долго Братислава ќе може да ја брани својата енергетска сигурност со зависност од истиот извор што ЕУ настојува постепено да го оттурне. Во таа смисла, обновените испораки не ја решаваат кризата, туку само ја одложуваат поголемата одлука за тоа како Словачка ќе ја редефинира својата енергетска иднина.
За регионот, ова е потсетник дека енергетските коридори и натаму имаат сила да влијаат врз политиката многу повеќе одошто тоа изгледа на прв поглед. Нафтата што повторно стигна до Словачка не значи само полни резервоари и помирен пазар, туку и привремено смирување на една поширока европска тензија. Но, сè додека „Дружба“ останува клучна артерија за дел од централна Европа, секој нов дефект, удар или застој лесно може повторно да ја претвори енергетиката во геополитичка криза.