Skip to content
Народна банка ја задржа основната каматна стапка на 4 проценти, но предупреди дека ризиците за економијата растат поради повисоките цени на енергенсите, нестабилноста на глобалните пазари и зголемената побарувачка за девизи, што за граѓаните може да значи подолг период на претпазливост со кредити, штедење и секојдневни трошоци.
Извршниот одбор на Народната банка оцени дека засега нема потреба од промена на основната камата, имајќи ги предвид претходно преземените мерки преку задолжителната резерва и макропрудентните инструменти. Но, централната банка јасно посочи дека доколку ризиците се зголемат, не е исклучена потреба од понатамошно затегнување на монетарната политика.
За граѓаните, тоа најдиректно се чита преку кредитите. Ако инфлацијата повторно се засили и ако Народната банка биде принудена да реагира со построга политика, банките би можеле да останат внимателни со условите за кредитирање. Тоа значи дека станбените, потрошувачките и деловните кредити нема брзо да станат поевтини, а кај новите задолжувања граѓаните ќе мора повнимателно да ги пресметуваат месечните рати.
Главниот притисок доаѓа од надвор. Продолжувањето на конфликтот на Блискиот Исток и нарушувањата во снабдувањето со нафта ги одржуваат цените на енергенсите на високо ниво. За увозно зависна економија како македонската, тоа значи дека скапата нафта може брзо да се прелее во цените на горивата, транспортот, храната и услугите.
Инфлацијата во првиот квартал се намалила на 3,7 проценти од 4,2 проценти во претходниот квартал, додека базичната инфлација се спуштила на 3,3 проценти. Но, Народната банка оценува дека инфлацијата и натаму е малку над проекциите, што покажува дека ценовниот притисок не е целосно исчезнат.
Тоа е важна порака за домаќинствата. Иако основната камата не се зголемува, ризикот од нови поскапувања останува. Ако горивата и храната продолжат да растат, граѓаните ќе го почувствуваат ударот преку потрошувачката кошница, а не само преку финансиските вести.
Девизните резерви на крајот на март изнесувале 5.249,4 милиони евра и се оценуваат како сигурни. Но, зголемената побарувачка за девизи останува сигнал што централната банка внимателно го следи, бидејќи стабилноста на денарот е еден од клучните столбови на ценовната стабилност.
Домашната економија во последниот квартал од 2025 година пораснала за 3,8 проценти, а податоците за почетокот на 2026 година укажуваат на продолжување на растот, но со поумерено темпо. Во исто време, ризиците за растот се претежно надолни и зависат од надворешното окружување, цените на енергенсите и реализацијата на домашните инфраструктурни проекти.
Банкарскиот сектор останува стабилен, депозитите продолжуваат да растат, а кредитирањето во првиот квартал било посилно од очекуваното. Но, токму тука е и дилемата: економијата има потреба од кредити за раст, а централната банка мора да внимава тие да не создадат дополнителен притисок врз цените и девизниот пазар.
Одлуката каматата да остане на 4 проценти затоа не значи дека ризиците се смирени. Таа значи дека Народната банка засега ја задржува позицијата, но остава отворена врата за реакција ако инфлацијата, нафтата или девизниот притисок повторно ја влошат сликата. За граѓаните, пораката е едноставна: нема нов каматен удар во моментов, но периодот на евтини кредити и стабилни цени сè уште не се враќа.